360 – Amsterdam

360 maakt voor u een keuze uit door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland en Vlaanderen komen.

Een echte held, verlamd van schrik

In de nieuwe roman van Denis Johnson staat alles uit het lood

LITERATUUR – De bladeren vallen en dus begon The New Statesman vast met de jaarlijstjes. ‘Mijn “boek van het jaar” voor 2014 is De lachende monsters van Denis Johnson’, schreef Dave Eggers, zelf auteur van maatschappelijk geëngageerde romans als Wat is de Wat en De cirkel. De lachende monsters gaat over een geheim agent in Sierra Leone. ‘Ik ben gek op alles wat Johnson doet’, gaat Eggers verder. ‘Ik had niet gedacht dat er ooit iets beters zou komen dan Angels of Jesus’ Son [Johnsons debuutroman en een verhalenbundel], maar dat is dit wel.’

In The New York Times schreef een andere Amerikaanse schrijver, Joy Williams: ‘Denis Johnson is de schrijver die het dichtste bij de grote Robert Stone in de buurt komt, hoewel diens beheersing van plot en structuur bij Johnson ontbreekt. Maar die lees je dan ook niet om zijn structuur, maar om zijn ontregelende effect en de felle verbazing die hij teweegbrengt. Een schrijver moet zo schrijven dat geen enkele lezer onwetend kan blijven over de wereld en zodat niemand meer kan zeggen dat hij er niks mee te maken heeft hoe het allemaal zo gekomen is. Dat zegt Sartre, ongeveer, in Wat is literatuur. Johnson schrijft precies op die manier.’

Michael Mewshaw van The Washington Post is al even enthousiast: ‘Johnson zet werkelijk alles op z’n kop. Een ondervragingsscène doet eerder denken aan stand-up comedy dan aan Abu Ghraib. Als de mannen van de Mossad in werkelijkheid oplichters blijken te zijn, krijgt [hoofdpersoon] Nair, in tegenstelling tot de traditionele actieheld, een verlamming van schrik. De lezer die een morele les verwacht, een blijk van vaderlandsliefde, een aansporing tot beter gedrag, een politieke oplossing voor de talloze problemen van Afrika, of een fatsoenlijke samenkomst van alle plotlijnen, zal teleurgesteld zijn. (…) Critici hebben wel beweerd dat Johnsons visie op de werkelijkheid lijkt op een nachtmerrie van iemand die te veel drugs heeft gebruikt. Maar wie zich zijn reportages herinnert voor Esquire over de burgeroorlog in Liberia, zal begrijpen hoezeer De lachende monsters is gebaseerd op zijn huiveringwekkende persoonlijke ervaringen.’

De lachende monsters, vertaald door Peter Bergsma, verschijnt bij De Bezige Bij.