The New Republic – Washington D.C.

In het Westen denken we dat de Arabische wereld nauwelijks ongelovigen telt. Maar dat is een misverstand, schrijft Ahmed Benchemsi. Hun aantal groeit, en snel.

Egypte telt precies 866 atheïsten, volgens een op onduidelijke bronnen gebaseerd rapport dat Dar al-Ifta, het gezaghebbende godsdienstinstituut in Caïro, afgelopen december publiceerde. Ook over andere Arabische landen bevat dat heel precieze cijfers: 325 atheïsten in Marokko, 320 in Tunesië, 242 in Irak, 178 in Saoedi-Arabië, 170 in Jordanië, 70 in Soedan, 56 in Syrië, 34 in Libië en 32 in Jemen. In totaal 2293 ongelovigen op een bevolking van 300 miljoen.

De cijfers werden van verschillende kanten bespot. The Guardian deed navraag bij de Egyptische activiste Rabab Kamal: kon dat aantal van 866 kloppen? ‘Alleen op de Al-Azhar-universiteit tel ik er al meer,’ zei ze sarcastisch – en die universiteit is al bijna duizend jaar het centrum van de soennitische islam. Brian Whitaker, Midden-Oosten-correspondent en auteur van het boek Arabs Without God, schreef: ‘Toevallig komt het cijfer voor Jordanië (170) ongeveer overeen met het aantal leden van een discussiegroep voor Jordaanse atheïsten op Facebook. Wellicht hebben de onderzoekers hun telling van de atheïsten in de verschillende landen simpelweg gebaseerd op de aantallen mensen die als zodanig actief zijn in de sociale media.’

Maar ook dan zijn de cijfers van Dar al-Ifta nog aan de lage kant. Toen ik laatst op Facebook in zowel het Arabisch als het Engels ‘atheïst’ in combinatie met de namen van verschillende Arabische landen intikte, vond ik meer dan 250 pagina’s of groepen, met ledenaantallen die variëren van een enkeling tot meer dan 11.000. En dat zijn alleen de mensen die zo’n actieve belangstelling voor het atheïsme hebben dat ze online sporen achterlaten. ‘Ik vermoed dat elke Egyptenaar wel een atheïst in de familie heeft, of althans iemand die kritisch is op de islam,’ zei de atheïstische Momen onlangs tegen de Egyptische historicus Hamed Abdel-Samad. ‘Ze durven het alleen niemand te vertellen.’

In westerse media is het nooit de vraag of Arabieren gelovig zijn, maar in hoeverre hun (veronderstelde) geloof schadelijk is voor het Westen