Ogonjok – Moskou

Overal in Europa vinden onderwijshervormingen plaats. In Rusland woedt een strijd tussen de onderwijsgemeenschap en de Orthodoxe Kerk over de plaats van godsdienstonderwijs in het curriculum.

Toen een tijdje geleden de discussie woedde over de vraag of er in het schoolcurriculum plek ingeruimd moest worden voor een module ‘Basiskennis Religieuze Culturen en Seculiere Ethiek’, verschilde de Sociale Raad van het ministerie van Cultuur daarover van mening met de Russisch Orthodoxe Kerk. De Raad [een adviesorgaan bestaande uit experts en gewone burgers] vond dat deze materie beter in een cursus ‘Basiskennis Religieuze Culturen’ ondergebracht kon worden, gewoon als onderdeel van het vak Geschiedenis. Religie en ethiek, zo werd betoogd, worden immers meestal in de familiesfeer onderwezen en dat hoefde dus niet ook nog eens uitgebreid in schoolverband te gebeuren. Een eventuele verdieping van de religieuze kennis zou facultatief moeten blijven: dat was bijvoorbeeld een taak voor zondagsscholen.

Toen dit speelde, zo’n drie of vier jaar terug, kwam de sterkste kritiek op het toenmalige godsdienstonderwijs van de leden van de Raad van Moefti’s [binnen de Russische Federatie zijn er vier erkende godsdiensten met een officiële vertegenwoordiging bij de staat: het orthodoxe christendom, de islam, het jodendom en het boeddhisme]. De Raad is weliswaar op sommige punten alweer wat bijgedraaid, maar de situatie is er niet minder zorgelijk op geworden. Eind 2014 bleek dat in Tatarstan en Basjkortostan [twee republieken met een hoofdzakelijk islamitische bevolking] niet één leerling de onderwijsmodule ‘basiskennis van het orthodoxe geloof’ had gevolgd. Aan de andere kant bestempelde twee jaar geleden een gezant voor de Noordelijke Kaukasus van de president de invoering van religieuze vakken op school als een grote fout. Daar zit iets in: in deze religieus en politiek gevoelige contreien geeft het moefti’s, onder wie zeer radicale, een officieel gesanctioneerde plek op scholen. Volgens hem is het ondoenlijk om hun activiteiten binnen de schoolmuren goed te controleren.

Toch kunnen we ons afvragen of in de discussie over de introductie van de nieuwe onderwijsmodule indertijd niet de belangrijkste vraag onbesproken bleef. Moet het vak het wereldbeeld van de leerlingen verruimen en zo de dialoog tussen culturen een stimulans geven? Of is het doel ervan misschien uiteindelijk gewoon om zieltjes te winnen? Toen was al duidelijk dat, als ordinair geloofsonderricht vooropstond met als bedoeling leerlingen te indoctrineren, men op den duur nooit genoegen zou nemen met een vak van één jaar [in groep zes].

Een student van een militaire opleiding in Rusland bidt tijdens een klassenuitje in Sengileyevskoye, bij de Zuid-Russische stad Stavropol. – © Eduard Korniyenko / Reuters