Aeon | Londen

Het Franse elftal is hét symbool van de multiculturele natie, schrijft de Zuid-Afrikaanse journalist Tony Karon. Kan het huidige team het land weer verenigen zoals in 1998?

Er is weinig aandacht besteed aan het feit dat IS voor zijn aanslag op Parijs in november juist het Stade de France als doelwit koos. IS had in Frankrijk geen doelwit met een grotere symbolische betekenis kunnen kiezen dan het nationaal elftal. Dat belichaamt immers als geen ander een eenentwintigste-eeuwse versie van convivencia: de historische term voor de zes eeuwen vreedzame samenleving van moslims en christenen op het Iberisch schiereiland, van de achtste eeuw na Christus tot de verbanning van joden en moslims in 1492.

IS roept in geschriften op tot aanslagen om de westerse samenleving te polariseren en te verhinderen dat mensen van verschillende geloven (of zonder geloof) zich verenigd kunnen voelen in één gezamenlijke burgerlijke identiteit.

Het Stade de France is al sinds de bouw (voor het WK 1998) hét podium waar de Franse natie – met haar koloniale erfenis – zich steeds opnieuw uitvindt en vormgeeft. Daar treden ze aan, de elf mannen in het shirt van Les Bleus, met de Franse haan op de borst – en zowel hun levens als hun sportprestaties worden ‘feiten’ waarover de Franse politiek gaat bakkeleien om te bepalen wie of wat nu het meest Frans is.

Niet echt Frans

Zo sneerde Jean-Marie Le Pen, de grootste uitbuiter van Frans-nationalistische vreemdelingenhaat, in 1998 nog dat het WK-team ‘niet echt Frans’ was. Omdat er spelers in zaten als Lilian Thuram, Thierry Henry, Christian Karembeu en Bernard Diomède: zwarte spelers met roots in het Caribisch gebied. En de in Ghana geboren Marcel Desailly, de in Senegal geboren Patrick Viera en natuurlijk de grote Zinédine Zidane, van Algerijnse afkomst. Allemaal spelers die staan voor het Franse koloniale verleden en een ruimere opvatting van Frans nationalisme.

Het onwaarschijnlijke succes van het Franse team op het WK ’98 bracht het Franse publiek in extase. De halve finale werd gewonnen dankzij twee goals van Thuram, een verdediger die zelden scoorde. Na zijn voetbalcarrière schreef hij twee boeken, waaronder een studie van de Haïtiaanse revolutionair Toussaint Louverture, de stichter van de tweede vrije republiek op het westelijk halfrond (na de Verenigde Staten).

In de finale bezorgde Zidane Frankrijk de titel door de bal twee keer binnen te koppen. Zijn beeltenis werd op de Arc de Triomphe geprojecteerd en de supporters riepen deze zoon van een Algerijnse nachtwaker alvast uit tot de nieuwe president.