New Republic | Washington D.C.

De Nederlandse wetenschapper Merel Kindt ontwikkelde een radicaal nieuwe methode om traumatische herinneringen te behandelen.

Het was donker in de kamer toen Karin wakker werd, en ze tastte naar haar iPhone op het nachtkastje. Naast haar lag haar man rustig te slapen. Die ochtend waren ze met de nachtvlucht uit Amsterdam in Johannesburg aangekomen en ze hadden de rest van de dag in de stad gewinkeld en mensen gekeken. ’s Avonds waren ze naar hun kamer gegaan in een B&B met kamers aan de tuin en enthousiaste recensies op internet.

In het stikdonker voelde Karen dat er iemand naast haar bed stond. Het was een man met een pistool in zijn hand en dat richtte hij op haar hoofd. Doodsbang keerde Klaver zich op haar buik. Door haar beweging werd haar man wakker en de indringer eiste hun geld en andere waardevolle bezittingen. Daarna verdween hij de nacht in, en zij bleven achter, ongedeerd, maar totaal ondersteboven.

Terug in Nederland probeerde Klaver, 56, haar gewone leven weer op te pakken. Allerlei dingen die vroeger prettig en vertrouwd waren geweest, leken nu een kwelling.

‘Ik werd voortdurend herinnerd aan wat er in Johannesburg was gebeurd,’ zegt ze. Ze voelde zich niet op haar gemak bij onbekende mannen en haar huis was nu vol dreigende geluiden. Het geritsel van de wind in de gordijnen kon haar urenlang uit haar slaap houden. Niets kon de angst verdrijven die haar in die hotelkamer had bevangen toen ze zeker wist dat ze dood zou gaan. ‘Die angst was er altijd,’ vertelt ze.

Klaver vond het moeilijk om over haar spanningen te praten, zelfs met haar man. Als ze aan de roofoverval terugdacht voelde ze zich nog allener en nog kwetsbaarder. ‘De eerste seconden ben je zo ontzettend eenzaam,’ zegt ze. Ze voelde er weinig voor om in therapie te gaan, want ze zag op tegen de eindeloze sessies die daarbij horen.

Snel en gemakkelijk

Anderhalf jaar later, in 2013, las Klaver een stuk in de krant over Merel Kindt, hoogleraar klinische psychologie aan de Universiteit van Amsterdam. Kindt had een revolutionaire behandeling ontwikkeld waardoor angstige herinneringen met een enkele pil ‘geneutraliseerd’ konden worden. Deze behandeling was een wetenschappelijke doorbraak als resultaat van tientallen jaren psychologisch onderzoek. Hij was ook bedrieglijk eenvoudig. ‘Het was snel en gemakkelijk en dat was wat ik wilde,’ zegt Klaver. Ze stuurde Kindt een mail waarin ze over zichzelf vertelde en Kindt nodigde haar uit om naar de universiteit te komen voor een intakegesprek.

In het lab stelde een assistent van Kindt haar een serie vragen. Wat kon ze zich nog van de overval herinneren? Hoe voelde ze zich als ze eraan terugdacht? Kindt bestudeerde Klavers antwoorden en herkende de pijnlijke herinneringen, het vermijdingsgedrag en andere kenmerken van posttraumatische-stressstoornis. Klaver zou inderdaad een goede kandidaat voor de behandeling zijn, concludeerde Kindt.

Drie weken later dirigeerde Kindt, een opvallende vrouw met scherpe trekken, helblauwe ogen en modieus warrig blond haar, Klaver een onopvallend kamertje in waar een tafel stond met twee stoelen. Klaver, die schouderlang grijs haar heeft, was in het zwart gekleed. Kindt stak meteen van wal. Ze liet Klaver de nacht van de overval herbeleven en zich concentreren op de bron van haar angst. ‘Je kunt niet ontsnappen,’ zei Kindt tegen haar, terwijl Klaver met haar handen voor haar gezicht zat te huilen. ‘Niemand kan je helpen.’ Na een kwartier leek Klaver totaal verpletterd door haar herinneringen, en Kindt maakte abrupt een einde aan de ondervraging. Ze gaf Klaver een ronde witte pil, die zij innam met een slok water. ‘Ik was volkomen gebroken,’ vertelt Klaver.

Die avond ging ze vroeg naar bed en ze sliep twaalf uur achter elkaar. Toen ze de volgende ochtend wakker werd, merkte ze dat haar geheugen veranderd was. Ze herinnerde zich de bijzonderheden van de gebeurtenis in die nacht in Johannesburg: ze zag het groezelige petje van de man voor zich, zijn slobberige spijkerbroek en goedkope plastic schoenen. Toch kon ze voor het eerst zonder angst of paniek aan de gebeurtenis terugdenken. ‘Het was alsof er niet meer zo’n gewicht op mijn schouders drukte,’ vertelt ze.