Quartz | New York

Grote stedelijke agglomeraties vormen de nieuwe centra van de wereldeconomie, stelt Parag Khanna in zijn boek Connectography. Steeds vaker verdringen ze landen naar de achtergrond.

Steden bieden het meest stabiele en duurzame sociale samenlevingsverband dat de mensheid ooit heeft gekend: organisatievormen die de door hen gedomineerde naties en wereldrijken vaak overleven. De stad is tegenwoordig wereldwijd de belangrijkste economische en demografische eenheid. En de status van een wereldstad is, zoals de socioloog Christopher Chase-Dunn schrijft, niet afhankelijk van inwonertal of oppervlakte maar van het economisch belang, de nabijheid van groeizones, de politieke stabiliteit en het vermogen om vreemd kapitaal aan te trekken. Goede netwerken zijn dus belangrijker dan omvang. Het is dan ook veel te simpel om steden op een landkaart simpelweg weer te geven als identieke zwarte stipjes.

In veel opkomende markten, zoals Brazilië, Turkije, Rusland en Indonesië, genereert het financieel centrum van het land ook minstens een derde van het bbp. Londen neemt zelfs bijna de helft van het Britse bbp voor zijn rekening. En in de VS vertegenwoordigt de regio Boston-New York-Washington samen met de agglomeratie rond Los Angeles ongeveer een derde van het Amerikaanse bbp. In 2025 zullen er in de hele wereld minstens veertig van zulke megasteden zijn. De stadsregio Mexico-Stad telt al meer inwoners dan Australië, net als Chongqing, een verzameling met elkaar verbonden Chinese steden met een totale oppervlakte ter grootte van Oostenrijk.

Steden die ooit honderden kilometers uit elkaar lagen, zijn inmiddels samengeklonterd tot gigantische stedelijke archipels. De grootste is de Taiheiyo Belt, de megalopolis rond Tokio-Nagoya-Osaka, waar twee derde van de Japanse bevolking woont. Ook de Chinese Parelrivierdelta, de stadsregio São Paulo en het Indiase Mumbai-Pune worden door verbetering van de infrastructuur steeds hechter geïntegreerd. Er zijn nu al meer dan tien van zulke stadscorridors. China begint zich te organiseren in een twintigtal gigantische megasteden met elk tot wel honderd miljoen inwoners. En toch zal in 2030 de op één na grootste stad ter wereld (na Tokio) naar verwachting geen Chinese stad zijn, maar het Filipijnse Manilla.

Wereldwijde netwerken

De opkomende megasteden in de VS zijn al even belangrijk, al is hun inwonertal kleiner. Drie stadsregio’s springen er daar uit. Ten eerste de corridor aan de oostkust, van Boston tot New York en Washington: de zetel van de belangrijkste universiteiten, het financiële centrum en het politieke hart van het land. Het enige wat ontbreekt is de ferme ruggengraat van een hogesnelheidslijn.

Dan heb je Silicon Valley, het hele gebied van San Francisco tot San Jose, tussen de snelwegen I-280 en US-101: één grote stadsregio met voornamelijk laagbouw en meer dan zesduizend technologiebedrijven die samen meer dan 200 miljard dollar bijdragen aan het bbp. Lag er een hogesnelheidslijn tussen San Francisco, Los Angeles en San Diego, dan kon de westkust zich meten met de oostelijke corridor. Elon Musks Tesla heeft wel plannen geopperd voor een ‘hyperloop’-tunnel op deze route.

Tot slot is er het zogenaamde ‘Dallas-Fort Worth Metroplex’, de grootste agglomeratie in het zuiden van de Verenigde Staten. Met industriegiganten als Exxon, AT&T en American Airlines kan deze regio bogen op een economie groter dan die van Zuid-Afrika. Bovendien heeft projectontwikkelaar Texas Central in 2014 plannen ontvouwd voor een hogesnelheidslijn naar oliehoofdstad Houston.