Die Zeit | Hamburg

Iedereen is vervangbaar, maar niet op elk moment. Volgens _Die Zeit_-journalist Bernd Ulrich is het van groot belang dat Merkel nog even de macht behoudt: voor de democratie, voor de politiek, voor de partij en voor zichzelf.

Het is zo klaar als een klontje. Angela Merkel heeft zich maandag door een slim gebaar van deemoed speelruimte verschaft, dus ze zal zich weer kandidaat stellen. Machtsbehoud, dat is de kern van de politiek en helemaal van haar, de machtspolitica bij uitstek. Dat wordt tenminste algemeen aangenomen. Maar zo eenvoudig is het raadsel 
Merkel niet op te lossen.

Vrijwel op de kop af drie jaar geleden sprak ze in een televisiedebat de beroemde zin ‘Sie kennen mich’. Dat klopte niet. Terugblikkend is aannemelijk dat zelfs de kanselier drie jaar geleden niet eens precies wist wie ze die drie jaar zou zijn. Laat staan het grote publiek, dat altijd al problemen had met dat vreemde wezen uit het mentaal zo verre Oosten. Grif nam men genoegen met clichés. Enkele onderstromen uit haar levensverhaal bleven daar mogelijk achter verborgen.

En zo ontstond in de loop der jaren het verwrongen beeld van de kille, onevenwichtige, maar wel vanuit het einddoel terugredenerende, superverstandige machtspolitica Merkel. Nog altijd wordt er zo tegen haar aangekeken, en dus wordt er simpelweg verondersteld dat ze zich weer kandidaat zal stellen, voor de vierde keer, verliefd op macht, berekenend, in hogere sferen. Maar of dat zo is…

Leven

In tegenstelling tot bijvoorbeeld Helmut Kohl, die zich graag in de mantel der geschiedenis hulde, behoort Angela Merkel tot het type postheroïsche politici. Ze verheerlijkt zichzelf niet zozeer, maar is ook niet bereid om zich helemaal op te offeren. Leven speelt ook een rol bij haar. Niet zoals bij de vicekanselier, die zich afmat met maandag de SPD, dinsdag het ministerie en woensdag zijn dochtertje Marie. Bij Merkel zijn het meer de lange golven. Eigenlijk heeft ze tot nog toe twee halve levens geleid: ingetogen in de DDR, en in de hoogste versnelling als toppolitica in het herenigde Duitsland. Met normaal en onvrij is Angela Merkel bekend, met vrij en abnormaal ook. Alleen een tamelijk goed, normaal leven in vrijheid heeft ze tot op heden niet kunnen leiden. Kunnen we er echt van uitgaan dat ze dat niet graag zou willen?

En wel dringend. Tenslotte is ze ook nog de inmiddels langst regerende bondskanselier. Als je er tenminste rekening mee houdt dat het tempo van de politiek sinds Adenauer verviervoudigd en sinds Kohl nog eens verdubbeld is. Aannemelijk is dat dat de krachten soms enigszins te boven gaat.

Angela Merkel zou dus alle reden 
hebben om te zeggen: ik wil hier weg.

(Zoals overigens in deze tijden van openlijke haat en escalerende crises algemeen moet worden aangenomen dat bij vooraanstaande Duitse politici het streven naar macht minder sterk is dan de neiging om die te ontvluchten.)