Mosaic | Londen

Onderzoek wijst uit: wie meerdere talen spreekt is slimmer, socialer en gezonder.

In een café in Zuid-Londen zitten twee bouwvakkers wat te dollen, de grappen vliegen over tafel. Hun bestek danst mee naarmate hun gebaren heftiger worden en af en toe barsten ze los in een bulderende lach. Ze hebben het over een vrouw, dat is wel duidelijk, maar de details ontgaan me. Dat is jammer, want hun gesprek lijkt me geestig en interessant, vooral voor iemand die zo nieuwsgierig is als ik. Maar ik spreek hun taal niet. Geïnteresseerd vraag ik welke taal ze spreken. Vriendelijk glimlachend schakelen ze vlot over naar het Engels en leggen uit dat ze uit Johannesburg in Zuid-Afrika komen en Xhosa spraken. ‘In Johannesburg spreken de meeste mensen ten minste vijf talen,’ vertelt Theo Morris, een van hen. Zo spreekt Theo’s moeder Sotho, zijn vader Zoeloe, leerde hij Xhosa en Ndebele van zijn vrienden en buren, en Engels en Afrikaans op school. ‘Voor ik hier kwam, zat ik in Duitsland, dus ik spreek ook Duits,’ voegt hij er nog aan toe.

‘Was het moeilijk om zo veel talen te leren?’

‘Nee, niks aan,’ zegt hij lachend.

Hij heeft gelijk. Over de hele wereld bekeken spreekt meer dan de helft van de mensen – tussen de 60 en 75 procent wordt geschat – ten minste twee talen. Veel landen hebben meer dan één officiële taal – Zuid-Afrika heeft er elf. Van mensen wordt steeds meer verwacht dat ze in elk geval ook een van de supertalen, zoals Engels, Chinees, Hindi, Spaans of Arabisch spreken, lezen en schrijven. Dus eentaligheid, zoals bij zovele Engelse native speakers, komt steeds minder voor en wordt in de toekomst misschien wel uitzonderlijk.

Een in de veertien dagen

Veeltaligheid levert aantoonbaar veel sociale en psychologische voordelen op, ook in het dagelijks leven. Bovendien hebben onderzoekers ontdekt dat het spreken van meer dan één taal significant gunstig is voor de gezondheid; zo herstelt men eerder van een beroerte en wordt het begin van dementie uitgesteld.
Zou het mogelijk kunnen zijn dat het menselijk brein geleidelijk meertalig is geworden – dat degenen die maar één taal spreken hun potentieel niet ten volle benutten? En als in deze wereld talen sneller dan ooit uitsterven – in het huidige tempo van een in de veertien dagen zal aan het eind van deze eeuw nog maar de helft van onze talen over zijn – wat gebeurt er dan als de huidige rijke diversiteit aan talen verdwijnt en de meeste mensen uiteindelijk nog maar één taal spreken?