360 Magazine | Amsterdam

En hoe de bal ging rollen.

Hoe de bal ging rollen

april – juni 2016 De Brexit-campagne. Tal van opzettelijk misleidende nieuwsberichten doen de ronde, vaak verspreid door voorstanders van het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Een journalist van The Independent schatte onlangs dat ‘de valse informatie het referendum op een presenteerblaadje aan de voorstanders van Brexit heeft aangeboden’.

aug. – nov. 2016 Verkiezingscampagne in de VS. Op het hoogtepunt van de campagne vinden loze berichten een massale weerklank in de sociale media. De website BuzzFeed toont aan dat in de laatste drie maanden van de campagne twintig verzonnen berichten met betrekking tot de verkiezingen op Facebook meer activiteit teweegbrachten dan de twintig meest opzienbarende artikelen die op de websites van grote media als The New York Times verschenen.

4 december 2016 Verzonnen schandaal en echte angst. Een man van 28 jaar komt de pizzeria Comet Ping Pong in Washington binnen, richt een wapen op een werknemer en schiet, zonder iemand te raken. De dader geeft toe dat hij op onderzoek is naar ‘Pizzagate’, een pseudoschandaal over een pedofiel prostitutienetwerk waarvan Hillary Clinton deel zou uitmaken.

11 januari 2017 Persconferentie van Donald Trump. De nieuwgekozen president neemt een journalist van CNN op de korrel en beschuldigt hem van ‘nieuwsverzinsels’ (‘You’re fake news!’). De tv-zender had het bestaan onthuld van notities die schadelijk zouden kunnen zijn voor Trump.

ITALIË – Het bedrog op internet en in de media

Een nationale commissie die waakt tegen de valse informatie die op internet circuleert? Toen hij dit voorstel van de voorzitter van de Italiaanse Mededingingsautoriteit vernam, stikte Beppo Grillo, de leider van de Vijfsterren beweging, zowat. ‘En al die valse verzinsels die dagelijks over ons worden uitgestort door de kranten en televisiejournaals, wie moet daar dan over waken?!’

Op zijn blog, dat als informatiekanaal van de beweging dient, riep Grillo op tot het instellen van ‘een volksjury’, bij loting samengesteld door burgers, en belast met het controleren ‘van het waarheidsgehalte van de berichten die door de media worden verspreid’.

Dat voorstel veroorzaakte een storm van protest in de media. Sommige beschuldigden Grillo van fascisme, andere maakten melding van de onzin die de leider zelf verspreidt.

Het idee is typerend voor de Vijfsterrenbeweging en de weerzin van deze beweging tegen tussenpersonen, meent van zijn kant de commentaarschrijvers van de krant La Repubblica. Volgens Grillo’s beweging, tweeslachtig en populistisch, moeten burgers zichzelf vertegenwoordigen (ze worden in zijn blog vaak opgeroepen om ergens over te stemmen) en zich op eigen kracht informeren. De opkomst van dit soort meningsvorming ‘zegt genoeg over de ernst van de crisis in de politieke vertegenwoordiging, maar ook over de revolutie op internet, die de indruk heeft doen ontstaan dat het internet een magische motor is waarmee de mythe van de rechtstreekse vertegenwoordiging kan worden verwezenlijkt’.