Globus | Zagreb

Veel van het fake nieuws dat werd verspreid in de Amerikaanse verkiezingscampagne kwam uit Veles, een voormalig industriestadje in Macedonië.

‘Komt u voor Trump?’ vraagt 
de manager van een hotel in Veles met een raadselachtige glimlach. ‘Niemand zal iets loslaten.’ Sinds de eerste berichten in de wereldpers over de IT-piraten uit Veles en het geld dat ze ermee hebben opgestreken, heerst de omertà in deze stad. De zwijgplicht houdt in dat er niet wordt gesproken over Trump en de ‘rol’ die jongeren van Veles gespeeld zouden hebben bij de verkiezing van de nieuwe president van de Verenigde Staten. Ze zijn beroemd geworden sinds het Amerikaanse webportal BuzzFeed een opmerkelijke concentratie websites signaleerde (meer dan honderdvijftig) in dit arme stadje met amper vijftigduizend zielen. De specialiteit van al deze sites: nepnieuws dat verband houdt met de Amerikaanse verkiezingen.

De moderne tijd lijkt aan Veles te zijn voorbijgegaan: een biljet van 100 euro wisselen is een heksentoer. Dan moet je naar het casino. Gevels waarvan de pleisterlaag heeft losgelaten, stapels afgedankte huishoudelijke apparaten op amper 50 meter van het stadscentrum, cevapcici [gehaktworstjes, een Balkanspecialiteit] worden per stuk verkocht [voor 10 denari ofwel 0,16 euro]: dit is de stad die het politieke leven in Amerika heeft doen ‘kantelen’!

Het voormalige industriecentrum lijkt nu een verwaarloosd monument van arbeiderszelfbestuur. Het apocalyptische postindustriële beeld van Veles – het vroegere Titov, de laatste stad in het voormalige Joegoslavië die de verwijzing naar de naam van de maarschalk heeft geschrapt, in 1996 – wordt gecompleteerd door de verkiezingsposters [voor de parlementsverkiezingen in december 2016] waarop benadrukt wordt dat het gaat om ‘de belangrijkste verkiezingen sinds de onafhankelijkheid van Macedonië’.

Tante Google

De westerse media hebben schande gesproken van de bemoeienis van 
hackers uit Veles met de Amerikaanse verkiezingen. Toch moet je het woord hacker tussen aanhalingstekens zetten. De jongeren uit de stad hadden gewoon algauw door dat de advertenties van Google (AdSense) een goudmijn waren.

Ze zetten Engelstalige websites op met als doel er nieuwtjes over Trump op 
te zetten die in de VS een maximum aantal clicks zouden genereren. Dan hoefden ze maar te wachten totdat Google het geld overmaakte. Ze braken zich er niet het hoofd over of dat gevolgen zou hebben voor de verkiezingen.

Er wordt gezegd dat sommige jongeren tijdens de campagne wel tussen de 50.000 en 60.000 euro hebben verdiend. Google stuurde hun betalingsopdrachten die zij dan incasseerden bij de bank. Omdat er geen transparante regelgeving bestaat voor internettransacties en om gedoe met de belastingen te vermijden, gaven ze als reden op ‘schenking van een tante in het buitenland’. Of iets anders wat even creatief was. Tante Google maakte het geld naar haar neven in Veles over tot afgelopen herfst. In Veles kende iedereen deze ‘bizness’ met Google. De lange wachtrijen voor de banken op sommige dagen spraken voor zich…