El País | Madrid

De dagen van het chavisme zijn geteld – dat vindt althans de (uitgetelde) oppositie. Ze eist vrije verkiezingen en respect voor het parlement. Druk van buitenaf en het forceren van een interne breuk zou een oplossing kunnen zijn.

De lont in het kruitvat van de protesten in Venezuela was een ongrondwettelijke beslissing van het (door de chavisten gecontroleerde) Hooggerechtshof om het parlement, waarin de oppositie de meerderheid heeft, buiten werking te stellen. Na felle reacties uit binnen- en buitenland zag de regering zich gedwongen de beslissing terug te draaien. Maar de maatregel pookte het vuur op van de ontevreden bevolking die de buik vol heeft van het incompetente en steeds autoritairdere regime, dat het land in de ergste economische en sociale crisis van zijn bestaan heeft gestort.

Het is niet duidelijk wat er nu gaat gebeuren. Maar de angst voor de regering is niet ongefundeerd; op sociale media was te zien hoe ongenadig demonstranten worden afgestraft en opgepakt. De demonstraties kunnen op zichzelf geen verandering afdwingen, maar ze creëren wel explosieve spanningen. Er wordt gewacht op een kans om binnen de dictatuur een breuk te forceren die tot een regimewisseling leidt. En nu zijn er verschillende factoren bijgekomen die dit scenario aannemelijker maken.

In de eerste plaats is er de ernst van 
de crisis: een economisch debacle dat tot een ongekende humanitaire ramp heeft geleid, waarbij mensen in vuilnishopen op zoek gaan naar etensresten. Drie op de vier Venezolanen willen dat president Maduro aftreedt. Die weerzin betreft alle lagen van de bevolking, inclusief soldaten en politieagenten die de regering inzet om de protesten de kop in te drukken. Vrijwel niemand is bepaald gelukkig met het feit dat ze een corrupte elite moeten verdedigen die ervoor verantwoordelijk is dat hun kinderen honger lijden.

Boven op die interne druk komt de 
druk van buitenaf. Nog nooit heeft het chavisme er internationaal zo slecht voor gestaan. Er zijn nog maar weinig landen in de regio die zich kunnen verenigen met de autoritaire excessen van de Venezolaanse regering. Begin deze maand ondertekenden negentien leden van de OAS (de Organisatie van Amerikaanse Staten) en alle landen van Mercosur [het Zuid-Amerikaanse handelsblok], resoluties en verklaringen die de ontbinding van het parlement veroordeelden.

Een demonstrant beschermt zich in een wolk van traangas tegen het waterkanon. Op zijn schild staat het woord ‘vrijheid’. – © Ariana Cubillos / HH