Rolling Stone | New York

Op het Darknet, verborgen in het diepe internet dat voor de meesten van ons onzichtbaar blijft, kun je veilig en anoniem surfen. Dat maakt het tot een vrijhaven voor dissidenten en activisten, maar ook voor criminelen, wapenhandelaren, terroristen en pedofielen. Door die laatsten aan te pakken, dreigen overheden ook de eersten te treffen.  

Pittsburgh, 15 juli. Tegen de achtergrond van de Amerikaanse vlag deed de federale openbare aanklager David J. Hickton – grijs haar, strak donker pak – verslag van de recentste overwinning van de FBI op de internetcriminaliteit. ‘We hebben een digitaal wespennest van criminele hackers onschadelijk gemaakt dat door velen als onaantastbaar werd beschouwd,’ zei hij. De volgende ochtend werden er wereldwijd huiszoekingen gedaan en meer dan zeventig mensen aangeklaagd of gearresteerd, bij wat het Amerikaanse ministerie van Justitie ‘de grootste gecoördineerde internationale politieactie ooit tegen een onlineforum van cybercriminelen’ noemde.

Na een anderhalf jaar durend, door de FBI geleid onderzoek met de naam ‘Operatie Verborgen Horizon’ werden de hackers van de website Darkode beschuldigd van oplichterij, witwassen van geld en poging tot internetfraude. De lijst aan misdaden was indrukwekkend; zo had een van de leden bedrijven als Microsoft en Sony benadeeld, een ander had gegevens van meer dan 20 miljoen slachtoffers gestolen.

Twee weken later reageerde ‘Sp3cial1st’, de webmaster van Darkode, op een nieuwe website met een bericht dat nog eens illustreerde hoe moeilijk het voor de FBI was om echt grip te krijgen op het internet. ‘De leiding van de groep is grotendeels onaangetast, evenals de belangrijkste leden,’ schreef Sp3cial1st. ‘De acties lijken vooral mensen te hebben getroffen die nog maar kort lid van de groep zijn, of de groep al jaren geleden hebben verlaten. Het forum komt terug.’ Hij zwoer dat de organisatie zich zou hergroeperen op het diepste, meest ondoordringbare deel van internet, het Darknet – het gebied waar iedereen, crimineel of niet, vrijwel geheel anoniem is. En hij zei dat het Darknet nooit zou kunnen worden uitgeschakeld, dankzij de FBI, die het heeft opgericht en nog steeds financiert.

Veelkoppig monster

Het Darknet (ook wel het Dark Web genoemd) werkt met de browser Tor: gratis software die de locatie en de bewegingen van de gebruiker verbergt. Tor, dat oorspronkelijk werd ontworpen door het Naval Research Lab, wordt voor 60 procent financieel gesteund door het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Defensie, en is bedoeld als veilig netwerk voor overheidsinstanties en voor dissidenten die zich verzetten tegen onderdrukkende regimes. Het is een privacytool die voor zowel goede als kwade zaken wordt gebruikt. In het afgelopen decennium heeft Tor activisten in staat gesteld om berichten over de Arabische Lente te verspreiden, slachtoffers van huiselijk geweld afgeschermd voor onlinestalkers en gewone burgers de gelegenheid gegeven op internet te surfen zonder achtervolgd te worden door adverteerders. Tegelijkertijd is het Darknet, dat dankzij Tor kan bestaan, de belangrijkste schuilplaats geworden voor criminelen als Ross Ulbricht, de inmiddels veroordeelde oprichter van Silk Road, voor de hackers achter de recente aanvallen op [vreemdgangerssite] Ashley Madison en voor de internationale bende die in juli door de FBI werd gepakt. Tor is een instrument dat zowel door activisten als criminelen wordt gebruikt, en het vormt daardoor voor justitie een steeds lastiger op te lossen probleem – het is een soort veelkoppig monster geworden dat overal opduikt op het meest wetteloze deel van internet. En de strijd om de toekomst van het Darknet zou weleens het lot kunnen gaan bepalen van de onlineprivacy in Amerika en de rest van de wereld. Zoals Hickton het tegen Rolling Stone zei: ‘Dit is het Wilde Westen van het internet.’