360 Magazine | Amsterdam

Het aantal mensen dat een eigen bedrijf opricht of zzp’er wordt neemt gestaag toe. Vorig jaar was dat 3 procent meer dan het jaar ervoor. Alsof de wil om zeggenschap te verkrijgen over leven en werk belangrijker aan het worden is dan de zekerheid van een maandsalaris en een pensioen (sic).

Het neoliberale model bepaalt weliswaar nog altijd de markt, maar wordt al jaren overstelpt met kritiek. De razendsnelle ontwikkeling van de informatie- en communicatietechnologie heeft grote gevolgen voor de manier waarop de economie functioneert, maar de sociale organisatie van de samenleving lijkt daar voortdurend achteraan te sukkelen. Directies, overheden en economen zijn naarstig op zoek naar de juiste voorwaarden voor een goed functionerend en vooral internationaal concurrerend model. De eerst nog zo bejubelde ‘deeleconomie’ heeft haar langste tijd alweer gehad, omdat ook hierbij de verdeling hiërarchisch is en zeggenschap en 
het eigendom daarvan geen onderdeel vormen. En ja hoor, dan steekt de coöperatie als ultieme organisatievorm de kop weer op. Een stap terug naar de toekomst.

Sleutel is dat de werknemers ook de eigenaars zijn van een bedrijf. De Rabobank is zo opgericht. Net zoals Campina 
Melkunie. Aegon was een coöperatie. Wat valt daar nou tegen in te brengen?

In het dossier Coöperatie 2.0 wordt beweerd dat alleen een verdergaande democratisering, niet alleen in politieke zin, maar juist in economische en sociale betekenis, misschien wel de beste oplossing is. We willen toch allemaal zo graag ergens deel van uitmaken, geliket worden, gezien en gehoord, ook al is het maar in 140 tekens?

Neem het troostrijke relaas van de Oostenrijkse bankier Robert Moser (p.13), die zijn goedbetaalde baan niet langer kon verenigen met zijn principes en bij een coöperatieve bank ging werken. Maar dan wel bij een bank die een alternatief voor het financiële kapitalisme wil zijn: zonder winstoogmerk, zonder rentes, zonder speculatie. Ieder spreekt op zijn beurt, geen alfadier dringt voor. Als ook maar één persoon zwaarwegende bedenkingen heeft, begint alles opnieuw. U ziet de bui al hangen? Robert Moser niet. Het kan inderdaad langer duren, zegt hij. ‘Maar er worden fantastische besluiten genomen.’

Misschien was het idee destijds om NRC-lezers eigenaar van hun krant te maken zo gek nog niet. Stel dat u mede-eigenaar van de coöperatie 360 kunt worden?

Buitenkans, zeg ik.

Katrien Gottlieb
gottlieb@360international.nl