360 Magazine | Amsterdam

Moeilijk te begrijpen, die Fransen. Ze zijn vol van liberté, 
égalité en fraternité, maar als het erop aankomt, leggen ze een zwak aan de dag voor sterke mannen.

Zoals voor Napoleon, om maar iemand te noemen, die als keizer zelfs enige tijd heel Europa op stelten zette. En – er zaten een aantal koningen en keizers tussen – na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog viel Frankrijk opnieuw voor een voormalige sterke man, tegen die tijd een seniele grijsaard van 84 jaar, Philippe Pétain, die een collaboratie met de bezetter aanging.

Vastberaden en zelfverzekerd redde vadertje De Gaulle de Franse eer, en in 1958 werd hij opnieuw te hulp geroepen 
toen de koloniale oorlog in Algerije het land op de rand van een burgeroorlog had gebracht. Nu moet de socialistische president François Hollande, 
wiens meest gebruikte spotnaam Flanby luidt – een gladde, glibberige pudding die in iedere supermarkt verkrijgbaar is – Frankrijk uit de verstikkende jihadgreep zien te halen.

Arme Monsieur Bricolage – de klusjesman, een van zijn andere vele bijnamen, omdat hij de neiging heeft kiezers gerust te willen stellen met een metaforische ‘gereedschapskist’.

Is Frankrijk echt in oorlog, zoals hij en premier Manuel Valls pretenderen? Of is er een andere reden waarom de autoritaire trekjes van de door de generaal opgestelde grondwet van de Vijfde Republiek hen nu opeens goed uitkomt? Moeten er spierballen worden getoond omdat de Fransen geen genoegen nemen met een Bob de Bouwer maar in benauwde tijden terugverlangen naar napoleontische streken?

Het is makkelijk praten vanuit een land met een Jerommeke als Mark Rutte aan de knoppen, maar toch wordt in het dossier deze editie duidelijk dat het uitroepen van de noodtoestand, en die zelfs in de grondwet te verankeren, een buitengewoon gevaarlijke en autoritaire maatregel is. Daarmee wordt de facto de Grondwettelijke Raad, die alle andere wetten, dus ook uitzonderingswetten, toetst aan de bepalingen van de grondwet, buitenspel gezet. En, een teken aan de wand: van de 577 leden van de Assemblée nationale, de Franse Tweede Kamer, namen niet meer dan 129 deel aan de stemming.

Falende democratieën en nieuwe machtsverhoudingen, daar gaat het om. Niet alleen in Frankrijk, in Rusland (sla het verhelderende artikel van Natalie Nougayrède vooral niet over), maar ook in Venezuela, Thailand en, last but not least, het Midden-Oosten.

En garde.

Katrien Gottlieb
gottlieb@360international.nl