Southeast Asia Globe  | Phnom Penh

Op het jongste congres van de Communistische Partij van Vietnam zijn belangrijke leiders vervangen. Dat duidt op een verharding van de partijlijn en een bekrachtiging van de conservatieve waarden.

Sinds 1976, na de hereniging van Noord- en Zuid-Vietnam, heeft de regerende communistische partij van het land iedere vijf jaar een nationaal congres gehouden. Het jongste congres, in januari, werd bijgewoond door ruim vijftienhonderd gedelegeerden, gekozen op provinciaal, gemeentelijk en nationaal niveau.

Hoewel de kandidatenlijst voor de volgende periode van vijf jaar telkens door de vertrekkende leiders wordt opgesteld, hebben de gedelegeerden in theorie het laatste woord over wie er wordt geselecteerd. Het congres moet onder meer stemmen over de samenstelling van het nieuwe Centraal Comité, dat vervolgens uit haar leden het Politburo kiest. Het Comité moet daarna de partijleider of secretaris-generaal kiezen uit de leden van het Politburo.

Ongekend verzoek

Het congres van januari, het twaalfde in de geschiedenis van Vietnam, was opmerkelijk vanwege de verwerping van het verzoek van premier Nguyen Tan Dung om een uitzondering te maken op de pensioengerechtigde leeftijd van 65 jaar, zodat hij tot secretaris-generaal van de partij kon worden verkozen. Het verzoek van Dung was ongekend, omdat sinds de hereniging geen enkele hoge leider die twee termijnen een ambt had bekleed ooit heeft geprobeerd een van de andere vier leiderschapsposities te bemachtigen. Als premier had Dung al gebroken met het Vietnamese model van collectief leiderschap. Hij schiep het imago van een dynamische, ondernemende leider. Onder zijn leiderschap nam de macht van de premier toe, terwijl Vietnam een ‘proactieve internationale integratie’ nastreefde. Er kan zelfs gezegd worden dat het kantoor van de premier de partij zelf had overvleugeld.

Het succes van Dung bleek tevens zijn ondergang. In oktober 2012 stemde een overtuigende meerderheid van het Politburo voor zijn bestraffing wegens economisch wanbeleid en zijn onvermogen de corruptie aan banden te leggen. Het Centraal Comité nam die aanbeveling van het Politburo niet over, maar Dung werd wel uit zijn positie ontheven als hoofd van het Centraal Stuurcomité voor de Strijd tegen de Corruptie. Er tekende zich een scheuring af binnen het Politburo, tussen een meerderheid onder leiding van secretaris-generaal Nguyen Phu Trong en een minderheid, waaronder Dung en zijn aanhangers.

In 2014, toen de Nationale Assemblee een vertrouwensstemming hield – de eerste die openbaar werd gemaakt – over de ministers van de regering en hooggeplaatste functionarissen, deed Dung het slecht. Hij kwam een jaar later echter sterk terug, en in januari 2015 hield het Centraal Comité een geheime stemming over het partijleiderschap.