Shun Po | Hongkong

Donald Trump zette de verhoudingen met China meteen op scherp door zijn telefoontje met de president van Taiwan. De Chinese diplomatie gaat een paar zware jaren tegemoet.

Dat een simpel telefoontje de wereldorde op zijn kop kan zetten, laat zien hoe vreemd en onvoorspelbaar de wereld is. Het gaat om een langeafstandsgesprek van de president van Taiwan, Tsai Ing-wen, met de toekomstige president van de Verenigde Staten, Donald Trump, om hem te feliciteren met zijn overwinning. Zo’n beleefdheidsgesprekje zou de internationale gemeenschap als onbeduidend hebben kunnen afdoen, ware het niet dat de correlatie tussen de Chinees-Amerikaanse betrekkingen en de betrekkingen tussen Beijing en Taiwan een zeer gevoelig onderwerp is, zodat een dergelijke stap als bijzonder ‘politiek incorrect’ wordt beschouwd. Bovendien hebben de ongenuanceerde uitlatingen van Donald Trump, bedoeld of niet, een diplomatieke storm ontketend.

Voor Donald Trump was het de gewoonste zaak van de wereld om een felicitatietelefoontje aan te nemen en was de reactie van Beijing volstrekt overdreven; en trouwens, ‘had China soms toestemming aan de Verenigde Staten gevraagd om de eilandjes in de Zuid-Chinese Zee te militariseren?’ repliceerde hij sarcastisch in een tweet. Hij ging nog verder door eraan toe te voegen dat de VS geen reden had zich achter het idee van ‘één China’ te scharen, en dus alleen de regering in Beijing te erkennen, als China niet bereid was tot handelsconcessies aan de VS.

Het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, dat zich na het telefoontje met Tsai Ing-wen betrekkelijk gematigd had getoond, reageerde als door een adder gebeten toen Trump het principe van één China ter discussie stelde. Minister Wang Yi waarschuwde dat iedereen die aan het principe van één China tornde de cruciale belangen van China schaadde en zich in eigen voet schoot omdat daarmee iedere samenwerking tussen China en de VS onmogelijk zou worden. Het officiële dagblad Huanqiu Shibao verzekerde zelfs dat als de VS dat principe liet varen, de Volksrepubliek China een militaire interventie niet uitsloot om Taiwan met de rest van het land te herenigen.

Infantiel

De kwalificatie ‘infantiel’, die door de Chinese pers werd gebezigd, sluit naadloos aan op de onervarenheid van Trump. De Chinees-Amerikaanse relaties berusten immers op drie gemeenschappelijke communiqués, dat van Shanghai in februari 1972, na het bezoek van Nixon aan China, dat van januari 1979 over het aanknopen van diplomatieke betrekkingen tussen China en de VS en dat van 17 augustus 1982, waarin het probleem van Amerikaanse wapenverkopen aan Taiwan werd geregeld. In dat laatste staat onomwonden dat ‘de Verenigde Staten van Amerika erkennen dat de regering van de Volksrepubliek China de enige legitieme regering in China is’. Hoewel de VS het principe van één China al veertig jaar huldigt, zou Donald Trump met zijn opmerkingen de hoeksteen onder de Chinees-Amerikaanse betrekkingen vandaan trekken.

In groter verband zal elke samenwerking tussen China en de VS onmogelijk worden als deze twee gespierde mastodonten elkaar naar het leven staan. Al zal Beijing misschien niet direct militair ingrijpen om Taiwan in te lijven, het kan wel zwijgend instemmen, om niet te zeggen meewerken, met de provocaties van schurkenstaten als Noord-Korea, die Japan en Zuid-Korea, trouwe bondgenoten van Uncle Sam, het leven zuur maken. En dat zou Donald Trump weleens lelijk kunnen opbreken, om nog maar te zwijgen van een domino-effect dat een mondiale chaos zou kunnen veroorzaken.