The New York Times | New York

De wat onappetijtelijk ogende lever is een zwaar onderschat orgaan, dat maar liefst driehonderd essentiële lichaamsfuncties vervult. Niet zo vreemd dus dat men het in de oudheid beschouwde als zetel van de ziel.

De Mesopotamiërs beschouwden de lever als het belangrijkste orgaan van het lichaam, de zetel van de menselijke ziel en emoties. De oude Grieken verbonden de lever met plezier: de woorden hepatisch en hedonistisch stammen naar men denkt af van hetzelfde woord.

In het elizabethaanse Engeland werd de monarch niet het staatshoofd genoemd maar de staatslever. Een leliekleurige lever was een teken van grenzeloze lafheid, dus had het orgaan bij hem of haar die kleur dan zou het volk snel ten onder gaan.

Toch onderschat waarschijnlijk zelfs de meest accurate over-lever-ing de complexiteit en de veelzijdigheid van het orgaan. Langzaam wordt duidelijk wat we allemaal op – en in – onze lever hebben.

Kunststukje

Snij je stukken van de lever weg totdat er bijna niets meer van over is, dan groeit hij even snel weer aan waarna hij weer als nieuw is: een kunststukje waar geen enkel ander orgaan toe in staat is. Dat is maar goed ook, want na de hersenen knapt de lever, van alle organen in het lichaam, het grootste repertoire aan klusjes op. Er zijn in totaal wel driehonderd functies bekend, zoals het ombouwen van voedingsstoffen die we binnenkrijgen tot nuttige bouwstenen voor cellen, het neutraliseren van allerlei schadelijke substanties, het aanmaken van een medicijnkast aan hormonen, enzymen, stollingsfactoren en immuunstoffen, het op peil houden van de bloedchemie, en dan zijn we nog maar net begonnen.

‘Als je longen niet meer werken kun je kunstmatige ademhaling krijgen; begeven je nieren het, dan is er altijd nog de dialysemachine en het hart, niet meer dan een pomp, valt eventueel te vervangen door een kunsthart,’ vertelt dr. Anna Lok, voorzitter van de American Association for the Study of Liver Diseases en hoofd van de afdeling klinische hepatologie van de Universiteit van Michigan.

‘Maar houdt je lever ermee op, dan is er geen machine die al zijn functies kan overnemen. De enige hoop die je dan nog hebt is een levertransplantatie.’

Tot hun eigen verbazing ontdekken wetenschappers steeds weer nieuwe talenten en taken van het veelzijdige orgaan.

Uit recent onderzoek bleek dat de lever elke 24 uur wel veertig procent uitzet en inkrimpt, terwijl de organen eromheen nauwelijks van grootte veranderen. Andere onderzoekers ontdekten dat onze voedselkeuzen mogelijk gestuurd worden door signalen uit de lever, vooral onze trek in zoetigheid. Trek in een rijpe perzik bijvoorbeeld, of een groot glas van die heerlijke limonade die helaas opeens niet meer in de schappen ligt. Toe, lever, hou je rustig.