Moskovski Komsomolets   | Moskou

De Russische oppositieleider Aleksej Navalny – intussen uitgesloten van de verkiezingen – kreeg op 12 juni tienduizenden Russen op de been. Daarin deed hij denken aan een beroemde voorganger, aldus de krant Moskovski Komsomolets.

Aleksej Navalny speelt een kat-en-muisspelletje met het Russische bewind. Dat doet hij zonder zich zorgen te maken over het lot van de muizen die hij verleidt en die het risico lopen tijdens het spel te worden verslonden. De betoging van 12 juni 2017 was natuurlijk maar een eenmalige gebeurtenis, het zoveelste gevecht in de lange en slopende oorlog die Navalny tegen het Kremlin voert. Maar op deze dag heeft hij ook definitief laten zien een echte politicus te zijn. Hij heeft zijn talenten laten schitteren, maar ook jammerlijk blijk gegeven van zijn gebreken.

Politiek is een spel dat een niet onbelangrijke dosis lef en elan vereist: je moet bereid zijn alles op het spel te zetten, onverwachte klappen uit te delen, je tegenstanders te misleiden. Aan de vooravond van 12 juni toonde Aleksej Navalny definitief aan dat hij over deze kwaliteiten beschikt. Het heeft Vladimir Poetin nooit aan vijanden en opponenten ontbroken. Maar zo’n steeds sterker wordende, zich voortdurend aanpassende tegenstander als Navalny in de zomer van 2017 is nieuw voor hem.

Het Kremlin van Poetin voelt zich thuis in zijn rol van kat die zijn slachtoffer in een hoek drijft, hem steeds minder bewegingsvrijheid gunt voordat hij ten slotte vernietigend uithaalt met zijn poot. Maar bij de snelle, wendbare Navalny lukt dat niet. Het bewind had bijna een op maat gemaakte politieke muizenval voor hem gezet. Maar het slachtoffer was al elders en maakte zich vrolijk over de manier waarop hij het mechanisme van de val onklaar had gemaakt.

Fascinerend

Ik weet nog steeds niet wat ik moet geloven van het verhaal dat er een verbod was om een voldoende sterke geluidsinstallatie op de Sacharov Avenue te plaatsen (wat door Navalny als excuus werd aangegrepen om de route van de betoging te verleggen). Maar dat doet er ook niet toe. Feit blijft dat Navalny erin is geslaagd zijn voordeel met de nieuwe situatie te doen en die tegen het bewind te gebruiken. Zijn vermogen om met geheel onverwachte ideeën te komen, zoals het verplaatsen van de betoging naar de Tverskaja Avenue in het centrum van de hoofdstad, om het strijdtoneel behendig naar zijn hand te zetten, is fascinerend. Ook al koester ik voor de man zelf geen enkele sympathie, toch kan ik een gevoel van bewondering niet onderdrukken.

Heel anders denk ik over zijn absolute onverschilligheid ten aanzien van de risico’s die hij zichzelf en anderen (vooral anderen) daarbij laat lopen. Het is waarschijnlijk overdreven te stellen dat Navalny met het verplaatsen van de betoging bewust een bloedbad heeft willen uitlokken. Maar als intelligente man, die zich als geen ander verschillende scenario’s kan voorstellen, had hij zijn ogen niet mogen sluiten voor het feit dat de gekozen optie het bewind er hoogstwaarschijnlijk toe zou dwingen geweld te gebruiken.

De gedachte dat men zoiets zomaar zou laten passeren, en daarmee de ‘legitimiteit’ van zijn idee zou erkennen, getuigt van een naïviteit die niet bij hem past. Hij weet heel goed dat het bewind zich geen gezichtsverlies kan permitteren, niet kan toestaan dat de situatie in de straten en op de pleinen uit de hand loopt. En los van de intriges van het Kremlin had Navalny moeten voorzien dat het organiseren van een massale protestbetoging op een verkeersader die al was opgetuigd voor het vieren van een nationale feestdag, onaanvaardbare veiligheidsrisico’s met zich mee zou brengen.