El País   | Madrid

Dat jihadisten juist Spanje als doelwit kozen, heeft te maken met de geschiedenis 
van het Iberisch Schiereiland. 
De mythe van 
‘Al Andalus’, zoals 
zij Spanje liever noemen, wordt als rechtvaardiging gebruikt bij de verwezenlijking 
van het kalifaat.

In de ogen van de ideologen van het jihadterrorisme blijft Spanje ‘het verloren Al-Andalus’, een paradijselijk oord dat met geweld is afgepakt van de islam en dat hoe dan ook moet worden terugveroverd. Voorlopig is dat streven nog toekomstmuziek, eerst moet er een aantal andere doelen worden gerealiseerd. Zo moet de moslimwereld worden bevrijd van alle westerse invloed en moet het kalifaat de plaats innemen van de huidige regimes, zodat een effectieve invoering van de sharia is gewaarborgd. Toch zal de enorme omvang van deze eerste opdrachten de noodzaak om de ‘bloedende wond Al-Andalus’ te helen niet verminderen.

Dat Spanje wordt genoemd is niet toevallig. Militante groeperingen putten uit een oude doctrine met een lange traditie die deze episode uit de geschiedenis aanwijst als de bron van al het kwaad in de door interne verdeeldheid geplaagde islamitische wereld, maar ook als een toetssteen op basis waarvan belangrijke lessen voor de toekomst van de moslimgemeenschap kunnen worden getrokken en wordt voorkomen dat de fouten uit het verleden opnieuw worden gemaakt.

Verloren land

De terroristen hebben de ideeën die al een tijd lang leefden bij vooraanstaande radicaal-islamitische intellectuelen op agressieve wijze eigengemaakt en nieuw leven ingeblazen. In zijn eerste publieke videoboodschap na de aanslag van 11 september aarzelde Osama Bin Laden niet om het volgende te zeggen: ‘Dat de hele wereld weet dat wij niet zullen toestaan dat de tragedie van Al-Andalus zich in Palestina herhaalt.’ Waarmee hij twee afzonderlijke gebeurtenissen die maar liefst vijf eeuwen van elkaar zijn gescheiden met elkaar verbond alsof het één enkele tragedie betrof waartegen hij op leven en dood zou strijden.

Het discours van Islamitische Staat heeft niet alleen het merendeel van de door Al-Qaida uitgewerkte argumenten overgenomen, maar heeft ze ook meer kracht gegeven dankzij hun hyperactieve propagandamachine, die zijn gelijke niet kent in de geschiedenis van het terrorisme. In weerwil van de voortdurende strijd om het leiderschap van de globale jihadbeweging met de groep die nu wordt geleid door de Egyptenaar Ayman al-Zawahiri, blijft Al-Andalus krachtig klinken in het discours van IS. Niet alleen als legitimatie van het nietsontziende geweld waar we in Barcelona en Cambrils getuige van zijn geweest, maar Al-Andalus wordt ook gebruikt als wapen om de aan Al-Qaida gelieerde Noord-Afrikaanse jihadistische groeperingen aan te vallen, die wordt verweten zich niet genoeg in te spannen om de islam te verspreiden op het Iberisch Schiereiland en de rest van Europa, waarbij de Arabische veroveraars uit het verleden als glorieus bewijs van stal worden gehaald.

De mythe van het verloren land en de territoriale honger naar de Spaanse enclaves Ceuta en Melilla in Noord-Afrika verklaren waarom Spanje onevenredig vaak opduikt in de jihadpropaganda. De extra hoge dreiging in Spanje is structureel en zal niet veranderen, wat er ook binnen of buiten ons land zal gebeuren. De aanhoudende propaganda die op internet wordt verspreid zal tot gevolg hebben dat in de gewelddadige fantasieën van de huidige en toekomstige extremisten de woorden zullen blijven weerklinken van allen die op enig moment de mythe van Al-Andalus hebben gebruikt ter rechtvaardiging van hun doel en van de dood van eenieder die verzet biedt bij de verwezenlijking van het kalifaat, het nieuwe ideaal. Het doet er weinig toe dat de jihadistische protostaat die IS de laatste jaren heeft proberen op te bouwen uiteen aan het vallen is: het erfgoed waaraan IS ten koste van alles wil vasthouden is virtueel van aard.

De video’s die een utopisch leven tonen in het nieuwe kalifaat dat in Syrië en Irak van de grond begon te komen, zullen worden gebruikt om de toekomstige generaties extremisten op te roepen tot wraak tegen de landen die, zoals Spanje, actief bijdroegen aan de mislukking van het nieuwe kalifaat. Ons land zal de komende decennia extra worden bedreigd vanwege twee onwrikbare argumenten: dat Spanje in het verleden het middeleeuwse kalifaat zijn kostbaarste deel heeft afgepakt, en dat het in het heden de realisering van de nieuwe jihadistische droom in de kiem heeft gesmoord.