Haaretz   | Tel Aviv 

Als de Iraakse Koerden bij het referendum op 25 september voor onafhankelijkheid stemmen, zijn de gevolgen voor de toch al instabiele regio niet te overzien, waarschuwt de Israëlische krant Ha’aretz.

Hoe vaak zijn de regeringen en regimes in de Verenigde Staten, Rusland, Iran, Turkije, Irak en Syrië het eens over de te voeren politiek? Vrijwel nooit. Nu zijn ze voor één keer eensgezind. Allemaal proberen ze, al dan niet met behulp van dreigementen, de Koerdische regionale regering (KRG) – het semi-autonome bestuur van de Koerdische regio in Noord-Irak – ervan te weerhouden om op 25 september een referendum over onafhankelijkheid te houden.

De KRG heeft verklaard dat het referendum bindend zal zijn: dus als een meerderheid van de vijf miljoen kiezers voor onafhankelijkheid kiest, zoals algemeen wordt verwacht, zal het afscheidingsproces in werking treden. De door sjiieten gedomineerde regering van Irak heeft al laten weten de uitslag van het referendum niet te zullen erkennen, maar hoe ze de Koerdische onafhankelijkheid kan afwenden is vooralsnog onduidelijk. Het Iraakse leger is nog altijd tamelijk zwak, en bovendien verwikkeld in gevechten met IS. Het heeft geen bases in Iraaks-Koerdistan, waar de Koerdische peshmerga’s de veiligheid en de grenzen bewaken.

Machtige buren

Irak kan echter rekenen op veel machtiger buren om de Koerdische desertie te dwarsbomen. Onlangs bracht de chef-staf van de Iraanse strijdkrachten, generaal Mohammad Hossein Bagheri, een zeldzaam bezoek aan Ankara. Op de agenda stond het gezamenlijke verzet van Iran en Turkije tegen Koerdische onafhankelijkheid. Beide landen delen grenzen aan Iraaks-Koerdistan en hebben grote Koerdische minderheden (ongeveer driekwart van alle Koerden in het Midden-Oosten woont in Turkije en Iran). Die zouden kunnen proberen zich af te splitsen om aansluiting te zoeken bij het nieuwe, onafhankelijke Koerdistan.

De Turkse president Erdogan, die tot enkele jaren geleden nog een vredesakkoord met de Koerden in zijn land ondersteunde, voert nu een onbuigzame, nationalistische, anti-Koerdische politiek. Een onafhankelijk Koerdistan zou daarom een welkome steun in de rug zijn voor Koerdische burgers in Turkije.

Iran heeft nog meer redenen om een Koerdische onafhankelijkheid te blokkeren. De Koerden in Irak controleren cruciale grensgebieden met Iran en Syrië, regio’s die Iran van plan is te domineren om zo een corridor van Iran naar de Middellandse Zee te creëren, via Irak, Syrië en Libanon.

Terwijl Erdogan om binnenlandse redenen de mogelijkheden besprak van een Turks-Iraanse actie tegen Koerdische onafhankelijkheid in Irak, probeerde de Iraanse Revolutionaire Garde dergelijke speculaties de kop in te drukken. Die kunnen namelijk schadelijk zijn voor de huidige militaire operaties tegen IS, waarbij samenwerking met Koerdische troepen gewenst is. Maar als de Koerden na het referendum de weg naar onafhankelijkheid serieus inslaan, is het een zeer reële mogelijkheid dat de Iraniërs en de Turken de handen ineen zullen slaan om dat op gewelddadige wijze te verhinderen.