360 Magazine | Amsterdam

360 kiest een aantal door de buitenlandse pers beschreven concerten, voorstellingen, boeken, films en exposities die naar Nederland of België komen.

MUZIEK – Hoe Rusland klinkt uit zestien snaren

Borodin String Quartet brengt Tsjaikovski en Schubert

Toen het IJzeren Gordijn nog strak omlaaghing, behoorde het Borodin String Quartet tot de uiterst zeldzame exponenten die in het westen iets van de Russische cultuur mochten prijsgeven. Genoemd naar componist Alexander Borodin, de grondlegger van de Russische kamermuziek. Groot geworden met de werken van Dmitri Sjostakovitsj, waarin vaak duidelijk het niet altijd even lichtvoetige Russische leven weerklinkt.

Ook na de val van de Muur staat het strijkkwartet aan de absolute wereldtop. Hun plaat- en cd-opnames vormen al decennialang de maatstaf voor het afspelen van kamermuziek. In het ruim zeventigjarig bestaan vinden de wisselingen binnen het Borodin Quartet zo zorgvuldig en geleidelijk plaats dat nog geen halve noot van de traditie verloren is gegaan.

Tijdens de huidige wereldtour, waarin werk van onder meer Tsjaikovski, Schubert en Borodin op het programma staan, komen internationale muziekrecensenten superlatieven tekort. Het kwartet bestaat volgens de Frankfurter Allgemeine niet uit drie (alt)violisten en een cellist, maar klinkt als ‘één organisch instrument met zestien snaren’. Michael Church van The Independent dicht de vier muzikanten zelfs bovennatuurlijke gaven toe. Zolang ze Beethoven maar laten rusten. Vooral hun tempowisselingen moeten het wat Church betreft in dat geval ontgelden: ‘Alsof ze zich door de maten moesten voort ploegen; geen wonder dat ze halverwege besloten het stuk maar af te raffelen.’

Tijdens een interview met het Borodin Quartet vroeg John Allison van The Telegraph of het niet deprimerend is om dag in dag uit zwaarmoedige Russische muziek uit de tijd van Lenin en Stalin te spelen. Dat moest de criticus toch anders zien, antwoordde de Armeense violist Ruben Aharonyan, de voorman van het kwartet: ‘We zijn hier niet om mooie muziek te maken. Ons doel is om het publiek te laten horen wat de componist bedoelde. Zo concentreerde Sjostakovitsj zich vooral op de duistere kant van het leven. Onder Stalin had iedereen te lijden, maar tegenwoordig laat het menselijk bestaan ook niet veel ruimte om uitsluitend gelukkig te leven.’

Borodin String Quartet: 7 dec. Arnhem, 8 dec. Ede, 12 dec. Amsterdam, 14 dec. Tilburg