Daraj   | Beiroet  

In de Syrisch-Koerdische gebieden heeft de meerderheidspartij wetten uitgevaardigd die de rechten van vrouwen ondersteunen. Probleem: ze worden zelden toegepast.

Augustus vorig jaar. Een jongeman uit de stad Al-Darbasiyah in Rojava, een gebied in het noordoosten van Syrië dat in handen is van de Koerden, verspreidt een video op de sociale netwerken. Daarin klaagt hij dat de plaatselijke politie zijn broer wilde arresteren op grond van een rechterlijke beslissing. Naar verluidt had een rechter, Shams Farhan, zijn huwelijk namelijk ontbonden omdat zijn beoogde echtgenote de wettelijke leeftijd van achttien jaar nog niet had bereikt. De rechtbank had ook een gevangenisstraf van een jaar opgelegd aan de degene die het huwelijk had gesloten, aan de respectieve vaders van de echtgenoot en de echtgenote, en aan de moeder van de bruid, omdat zij zich tegen de uitvoering van het vonnis had verzet.

Er zijn veel van dit soort video’s. De gezagsdragers in de Koerdische Autonome Regio beweren dat ze huiselijk geweld en zogeheten eremoorden terugdringen, maar uit berichten van lokale en sociale media blijkt dat dit soort misdaden niet afneemt.

Bij gebrek aan officiële cijfers en door het sociale taboe rond het onderwerp worden de meeste van deze misdaden gesmoord achter een muur van stilte. Sommige gevallen komen echter aan het licht via geruchten en dankzij lokale bronnen. De site Kurdstreet meldde bijvoorbeeld dat een vader in een Koerdisch dorp in de buurt van de stad Afrin zijn vijftienjarige dochter had vermoord omdat ze een relatie had met haar neef. Een andere site, Thari, repte van een misdrijf op de Al-Zeitouniyye-begraafplaats van Qamishli, waar een broer zijn zus vermoordde omdat zij een liefdesrelatie had.

Regels en principes

Onder de Koerdische autonome overheid leven mensen in twee werelden, die haaks op elkaar staan. De eerste wereld bestaat uit toespraken, wetten en slogans. De vrouw – haar rol, haar identiteit – staat daarin centraal en vormt zelfs de grondslag van de officiële ideologie. Er is niet één verklaring, niet één bijeenkomst, niet één uiteenzetting van de Koerdische Democratische Unie [PYD, de officieuze Syrische tak van de PKK] die geen verwijzing bevat naar de vrijheid van vrouwen, hun rechten en het belang van hun rol in de samenleving: economisch, politiek, militair.

De PYD en haar president onderstrepen dit onderwerp nadrukkelijk om te laten uitkomen hoe bijzonder ze zijn in vergelijking met andere politieke krachten in het Midden-Oosten. Vrouwen op dergelijke wijze eren is ook een troefkaart in het smeden van banden met westerse landen. Dit blijkt uit alle activiteiten en publicaties van de partij. Zo heeft de afdeling van [de Syrisch-Koerdische stad] Kobani op 29 augustus 2015 een reeks regels en principes ingesteld die specifiek voor vrouwen zijn bedoeld. De belangrijkste punten zijn:

▶ gelijkheid van mannen en vrouwen op alle gebieden van het openbare en privéleven
▶ het recht van vrouwen om politieke, sociale, economische en culturele organisaties op te richten
▶ een verbod om met een vrouw te trouwen zonder haar expliciete instemming
▶ gevangenisstraffen van een tot drie maanden en boetes van 100 tot 200 dollar voor gedwongen verlovingen
▶ gevangenisstraffen van drie maanden tot een jaar en boetes van 200 tot 600 dollar voor gedwongen huwelijken, waarbij een vrouw een dergelijk huwelijk gedurende 
de eerste twaalf maanden kan afwijzen
▶ verbod op polygamie; elk huwelijk met een tweede vrouw wordt nietig verklaard en bestraft met een jaar cel en een boete van 1000 dollar
▶ gelijke rechten voor mannen en vrouwen om een scheiding aan te vragen; afwijzing van een scheiding is verboden
▶ gelijkheid van mannen en vrouwen op alle terreinen van de wettelijke nalatenschap
▶ doden om redenen van ‘eer’ is geen 
verzachtende omstandigheid
▶ zware straffen voor ontrouw van echtelieden, mannelijk dan wel vrouwelijk; gevangenisstraffen van een tot twee jaar.