Politico  | Brussel

De verwachtingen waren torenhoog toen Frans Timmermans aantrad als vicevoorzitter 
van de Europese Commissie. Maar nu hij is gepasseerd voor het Brexit-dossier, is de hype definitief voorbij, schrijft de Brusselse website Politico. ‘Hij is de klusjesman van Juncker.’

Ooit gold Frans Timmermans als de grote belofte van de EU. Als ‘rechterhand’ van de 
voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker, zou hij de invloedrijkste ambtenaar in Brussel zijn, de machtige man achter de 
Eurocratische troon.

In een wat overtrokken artikel werd zelfs voorspeld dat de periode 2014-2019 uiteindelijk bekend zou komen 
te staan als die van de commissie-
Timmermans. In een ander artikel werd gezegd dat ‘zijn ster rijzende’ was. Een Spaanse politiek blogger, 
die refereerde aan de hype, zei dat 
Timmermans voor een bezoek aan Madrid in 2015 als volgt werd omschreven: ‘Een man die de ene na de ander knoop doorhakt, alle lijntjes lopen 
via hem, hij is Junckers ogen, oren, handen en voeten.’ Tijdens een Star Wars-achtige parodie op de jaarlijkse Brusselse ‘persrevue’ werd hij begin 2016 afgeschilderd als de held ‘Frans Solo’, die de kwade krachten van het Galactische Rijk trotseerde. En ineens, van het ene op het andere moment – nog sneller dan de woorden Le Chief Brexit Negotiator Michel Barnier van 
je lippen kunnen rollen – was er een einde gekomen aan de timmermania.

Timmermans werd gepasseerd voor het prestigieuze Brexit-dossier, dat naar Barnier ging, de doorgewinterde Franse politicus. Timmermans, die strak in het gareel wordt gehouden door Junckers kabinetschef Martin Selmayr, vervult uiteindelijk meer de functie van de vaste klusjesman van de voorzitter dan dat hij een van de sterren is die schitteren op het EU-podium.

Loyaliteit aan Juncker

Terwijl Barnier en Juncker zich koesteren in de Brexit-spotlights, kan 
Timmermans de rotzooi opruimen. 
Hij krijgt ongekend lastige, en vaak ondankbare, dossiers op zijn bureau: denk aan immigratie, het geschil over de omstreden wetswijzigingen in Polen en de betrekkingen met het Europees Parlement.

Zoals Timmermans het in een interview zelf verwoordt, met een atypisch understatement: ‘Laat ik het zo zeggen: ik krijg niet altijd de makkelijkste klussen.’

Maar volgens sommige fans laat hij zijn loyaliteit aan Juncker zwaarder wegen dan zijn eigen idealen. ‘Het is zonde,’ zegt een kabinetshoofd die 
de interne dynamiek met eigen ogen heeft waargenomen. ‘Hij is nu een soort eerste schildknaap.’

Het wrange is dat het keerpunt voor Timmermans, het moment waarop zijn ster glans begon te verliezen, tevens het moment was waarop hij 
zijn misschien wel grootste politieke triomf vierde.

In maart 2016, een maand na de Frans Solo-parodie, hielp Timmermans, een voormalig Nederlands minister, de overeenkomst beklinken met Turkije. In brede kring werd die overeenkomst gezien als cruciaal om greep te krijgen op de Europese migratiecrisis.

In theorie is de officiële taak van de eerste vicevoorzitter die van designated survivor, degene die per se in leven moet blijven voor het geval de president iets overkomt, en in minder enerverende situaties dient hij op te treden als plaatsvervanger wanneer de president domweg is verhinderd. Van Timmermans werd echter meer verwacht – 
een daadkrachtige en doortastende nummer twee naast Juncker, die erom bekend staat dat hij altijd tenminste één hand vrij wil hebben om een glas wijn vast te houden.

Ook nu nog wordt Timmermans 
gezien als misschien wel de beste 
communicator binnen de EU van de eenentwintigste eeuw. Hij kan in zeven talen geestdriftige speeches houden over de voordelen van het Europese 
project, en hij weet hoofdsteden als Warschau te treffen met retorische bliksemschichten wanneer ze de regels van de club aan hun laars lappen.

‘Qua welsprekendheid geeft hij ons allemaal het nakijken,’ zegt Diederik Samsom, de voormalig leider van de Nederlandse PvdA, die al lange tijd met Timmermans bevriend is. ‘Dat brengt wel wat risico’s met zich mee, maar 
de voordelen wegen daar ruimschoots tegenop… We hebben mensen nodig die een verhaal kunnen vertellen. En als ze dan ook nog een beetje verstand hebben van besturen, is dat een prima combinatie.’

‘Als er íémand is die zijn publiek voor zich wil winnen, dan is het Frans 
Timmermans,’ voegt Samsom eraan toe. ‘Hij kan het niet uitstaan wanneer dat hem niet lukt.’

Met zijn succes in het migratievraagstuk haalde Timmermans de druk van de ketel voor Juncker, over wie hardnekkige geruchten de ronde deden dat hij zou aftreden wegens gezondheids
problemen. Vervolgens stemde het 
Verenigd Koninkrijk in juni 2016 voor de Brexit, waarmee Junckers lot werd bezegeld, en misschien ook wel dat 
van Timmermans. Een wisseling van de wacht zou worden gezien als een bewijs dat het rommelt in Brussel. De Luxemburger, wiens lot aan een zijden draadje leek te hangen, zou uiteindelijk toch geen designated survivor nodig hebben.