The Saturday Paper   | Melbourne  

In de Australische hoofdstad Canberra is een unieke expositie te zien over songlines: gezongen routekaarten die een van de pijlers vormen van de Aboriginalcultuur.

De twee jonge Aboriginal mannen achter in de 4WD waarmee een onderzoeksgroep over het zanderige woestijnspoor reed, begonnen te neuriën. Het was een geneurie dat telkens ophield en dan weer verder ging, zoals je doet wanneer je alleen op de tekst van het lied kunt komen door het te zingen.

De mannen wezen elkaar op kenmerken in het 
landschap en hun geneurie ging op en neer, tot een van hen opeens riep dat de auto stil moest houden.

‘Daar is water,’ zei hij stellig, ‘vlak over die heuvel.’

De hoofdcurator inheemse kunst van het National Museum of Australia, Margo Neale, zat ook in de auto en zij vond het bijzonder dat hij zo zeker van zijn zaak was daar op die droge woestijnweg. Nergens was water te zien en niets wees op de aanwezigheid van water. Ze vroeg de man of hij hier eerder was geweest.

‘Nee,’ zei hij. ‘Ik ben hier nog nooit geweest.’

Hoe kon hij dan weten dat er water was?

‘O, dat heeft mijn tante me geleerd in het lied.’

Dat lied was een soort muzikale kaart, een van die verhalen uit de Aboriginalcultuur, waarin geschiedenis, topografie, spiritualiteit, wetenschap, overlevingskunst, navigatieaanwijzingen en familie-wetten met elkaar verweven zijn tot de zogenaamde songlines (zangpaden), die de inheemse hoeders van het verhaal door het land en door het leven leiden.

De songlines zijn in de loop van millennia samengesteld en vormen routes van kennis die heel Australië doorkruisen. Het zijn paden door het land en door de hemel, die het landschap beschrijven en de kosmos in kaart brengen en die via gezongen allegorische verhalen de reis van elke nieuwe generatie begeleiden en de cultuur levend houden. Die dag op die woestijnweg volgden de reizigers de instructies uit het lied en reden de heuvel over. En ja: de zangers leidden hun reisgenoten naar een waterbron – die precies lag waar ze hadden voorspeld, net uit het zicht, zoals het oude lied had gezegd.