360 | Amsterdam

Van alle artikelen uit de wereldpers die wij in deze editie de moeite waard vonden om te laten vertalen, te duiden en opnieuw af te drukken, raakt dat van Byung-Chul Han het meest de kern van 360. Hij beschrijft hoe anders Aziaten denken over de uniciteit van het origineel, dat volgens hen niet per se interessanter is dan een kopie.

Alleen wie er nadrukkelijk van uitgaat (lees, de westerling) dat een origineel onherhaalbaar, onschendbaar en uniek is, spreekt van een vervalsing. Terwijl Chinezen een vervalsing nog wel eens verkiezen boven wat wij ‘echt’ noemen en bijvoorbeeld kopieën naar buitenlandse musea sturen in de vaste overtuiging dat die net zo waardevol zijn als het origineel. Of waardevoller.

Die zienswijze doet niet onder voor wat op andere continenten geldt, waar een replica van een kunstwerk nul en generlei waarde heeft. Een valse Rolex is vaak niet te onderscheiden van een exemplaar van het in 1905 geregistreerde oorspronkelijke merk – maar wel een stuk goedkoper.

Voor het eerst in de architectuurgeschiedenis gebeurde het dat de kopie eerder klaar was dan het origineel

In het geval van de Iraaks-Britse architecte Zaha Hadid maakten de copycats in China het nog bonter. Voor het eerst in de architectuurgeschiedenis gebeurde het dat de kopie van haar Wangjing SOHO-complex eerder klaar was dan het origineel, waarvan de bouw in Beijng toen pas begonnen was. Een Chinese bouwonderneming had de twee reusachtige asymmetrische torens van Hadid in recordtempo gekloond en zette een kopie neer in Chongqing. Filosofisch opwindend, zei de in 2016 overleden Hadid destijds tegen het Duitse weekblad Der Spiegel. Een rechtszaak zou ze hebben verloren omdat het niet om een exacte kopie ging en de tegenpartij zich daar succesvol achter zou hebben kunnen verschuilen in de knip- en plakcultuur die het web en de globalisering ook met zich mee hebben gebracht. Zij hield er ‘een ongemakkelijk gevoel’ aan over.

In China zit niemand ermee. Daar bestaat geen minachting voor wat in het Westen zou worden afgedaan als fantasieloze namaak. Integendeel, een kundige vervalsing kan juist een bewijs van vakmanschap zijn. Kopiëren betekent in het Oosten minimaal hetzelfde niveau behalen, of hoger. Die verbetering mag dan technologisch superieur zijn en de discussie interessant, maar laten we wel wezen, zonder origineel ook geen kopie.

U heeft het bewijs in handen.

Auteur: Katrien Gottlieb
[email protected]

Beeld: Diane Airbus door Eleanor Macnair. – © Eleanor Macnair