The Guardian  | Londen

De toekomst ziet er gevaarlijk uit volgens de jongste voorspellingen. Maar wanhoop niet, politieke wil en vooral het engagement van de doorsneekiezer kan die sombere vooruitzichten logenstraffen.

Deze zomer werd voor velen de klimaatverandering werkelijkheid. De toekomst ziet er heftig en gevaarlijk uit. Na Trump, fake news en de hachelijke onderhandelingen over Brexit een volgende reden tot wanhoop. Volgens een nieuw wetenschappelijk rapport kan zelfs een tamelijk bescheiden uitstoot van CO2 in de toekomst een stortvloed aan rampen veroorzaken: de permafrost smelt, waardoor er methaangas vrijkomt, dat de temperatuur wereldwijd genoeg opdrijft om een groot deel van het Amazonewoud te doen afsterven, hetgeen weer zal leiden tot een kettingreactie die de planeet aarde definitief in een schrikbarende broeikas zal veranderen.

De beschaving zoals wij die kennen zou dat zeker niet overleven. Hoe gaan we om met zulk nieuws?

Zomerse hittegolf

Als wetenschappelijk onderzoeker op dit gebied kan ik de krantenkoppen enigszins nuanceren. Een gangbare gedachte over klimaatverandering is dat naarmate we minder CO2 uitstoten de opwarming deze eeuw minder zal toenemen. Dat is zeker waar, maar zoals deze zomerse hittegolf en het nieuws over het mogelijke broeikaseffect aantonen, zullen de klimaatveranderingen die we meemaken niet soepel, geleidelijk of lineair verlopen. Er kunnen zich snelle, abrupte en gevaarlijke verrassingen voordoen. Maar een onstuitbare, wereldwijde stortvloed van rampen is – hoewel mogelijk – geen waarschijnlijke uitkomst.

Desalniettemin zijn we deze eeuw bezig de aarde te veranderen, al is het dan misschien niet in een broeikas. De wereld slaagt er na dertig jaar waarschuwen nog steeds nauwelijks in de CO2-uitstoot terug te brengen. Die zal snel tot nul moeten dalen, maar blijft na decennia lang te zijn toegenomen hooguit gelijk, terwijl er nog steeds wordt geïnvesteerd in het winnen van nieuwe fossiele brandstoffen, met als schandalig dieptepunt de aankondiging van vorige maand dat fracking in het Verenigd Koninkrijk zal worden toegestaan. De temperaturen zijn tot 1 graad Celsius boven het pre-industriële niveau gestegen, en we zijn op weg naar twee of drie graden daar nog bovenop. Kan de beschaving deze mate van opwarming aan?

Het eerlijke antwoord is dat niemand dat weet. Dystopie ligt voor de hand: Europa kan bijvoorbeeld zelfs bescheiden aantallen migranten niet aan, en de stroom zal in de toekomst waarschijnlijk aanzienlijk toenemen omdat migratie op zichzelf een aanpassing aan klimaatverandering is. Hoe zullen de koelere, rijkere delen van de wereld reageren op tientallen miljoenen mensen die aan de hetere, armere delen proberen te ontsnappen? Tel daarbij op de middellange termijn stagnerende inkomens voor de meeste westerlingen en de torenhoge voedselprijzen als gevolg van mislukte oogsten, en ziedaar een recept voor wijdverbreide onrust die de politieke instituties zou kunnen overbelasten.