The Times   | Londen  

Onder de straten van Londen werd de grootste vetberg ooit ontdekt. Een monster van minstens 750 meter lang, bestaande uit gestold vet, uitwerpselen en afval. Journalist Damian Whitworth ging op stap met het team dat het gevaarte moet opruimen.

Een straat in Southwark, Zuid-Londen, na 
middernacht. Er komt een konvooi grote en ongewoon ogende vrachtauto’s met zwaailichten aanrijden. De auto’s stoppen, mannen in goed zichtbare kleding stappen uit en zetten het deel van de straat af dat naar de Theems leidt.
De vrachtauto’s bevatten opslagtanks en grote 
slangen. Het deksel van een mangat in de straat wordt opgetild en er wordt een stellage boven gezet. Mannen in overalls en met lieslaarzen, dikke industriële handschoenen en beschermende brillen dalen via een ladder af in het riool, gadegeslagen door 
figuren met zuurstoftanks op hun rug.

Het lijkt misschien op een onderzoek naar een vreselijk onderaards ongeval, maar dit is een nachtelijk ritueel in veel Britse steden. Deze straat is al wekenlang elke nacht getuige van dit schouwspel en zal 
dat nog vele weken blijven, terwijl waterbedrijf 
Thames Water de strijd aanbindt met een monster in de rioolbuis dat tot een koppige vijand is uitgegroeid.

De ongenode gast is een vetberg, een van de diverse reusachtige blokkades van gestold vet, menselijke uitwerpselen en afval die zich ophouden onder de straten van de Britse hoofdstad. Vorig jaar haalde een vetberg in Whitechapel de voorpagina’s nadat was ontdekt dat hij langer was dan de Tower Bridge en evenveel woog als elf dubbeldeksbussen. Hij kreeg 
de bijnaam ‘Fatty McFatberg’ en een brok ervan is 
te zien in het Museum of London.

Deze vetberg behoort niet tot dezelfde categorie. 
Hij is veel, veel groter. Hoeveel groter weet niemand precies. De mannen die dit vooralsnog naamloze beest uit zijn hol hebben proberen te halen zeggen dat ze vetbergen met een indrukwekkender omvang hebben gezien (deze rioolbuis is 1,3 meter hoog en iets minder dan een meter breed), maar nog nooit zo’n lange. Deze reusachtige vetslang is minstens drie keer zo lang als de 250 meter lange kolos uit Whitechapel. Het is waarschijnlijk de grootste 
vetberg die ooit in Engeland is ontdekt, en in zijn stinkende massa liggen ongemakkelijke waarheden begraven over de manier waarop we in moderne steden leven.

Drie p’s

Thames Water besteedt een miljoen pond per maand aan het ontstoppen van riolen. De verwijdering van de vetberg in Whitechapel kostte 225.000 pond. Alex Saunders, die leidinggeeft aan het afvalwaternetwerk van het bedrijf, hamert erop dat er alleen afvalwater door de gootsteen mag gaan en dat er niets door de wc mag worden gespoeld behalve de ‘drie p’s’ – poep, pies en (wc-)papier. Maar in werkelijkheid gaat er een enorme hoeveelheid kookvet door onze gootstenen, vooral bij restaurants. Als je binnen vijftig meter van een eetgelegenheid woont maak je acht keer zoveel kans op een overstroming van het riool.

Gestold vet blijft aan de ruwe bakstenen en metalen uitsteeksels in de victoriaanse riolen plakken en het andere afval dat we doorspoelen gaat er een verbinding mee aan. Het mengsel wordt zo hard als beton en de buisopening wordt steeds smaller, totdat er niets meer doorheen kan en het rioolwater omhoogkomt door de afvoer. Buizen kunnen binnen enkele maanden verstopt raken.

Om een vetberg te verwijderen gebruiken ‘bestrijders’ hogedrukslangen om hem in stukken te spuiten, waarna verstoppingen met houwelen en schoppen worden weggebikt. Een deel van de vetberg wordt via de buizen weggespoeld en behandeld door rioolwaterzuiverings-installaties. Een groter deel van deze megavetbergen wordt opgezogen en in zakken naar een bedrijf in 
het noorden van Engeland getransporteerd dat er biobrandstof van maakt. Volgens Saunders is Thames Water de grootste producent van duurzame energie in Londen. Het bedrijf produceert genoeg stroom voor een stad groter dan Oxford en streeft ernaar energieneutraal te worden.

Vannacht willen de bestrijders een stuk vetberg van vijf ton verwijderen, dat voor een tv-documentaire een ‘autopsie’ zal ondergaan, die zal aantonen waar dit beest onder Blackfriars Road uit bestaat. In 
andere vetbergen zijn kunstgebitten, oude munten, een volledige wc-pot, munitie en een verlovingsring aangetroffen. Een team van acht man sterk heeft zich voor deze klus verzameld en Phil Fiddes is een van de twee mannen die zich met het uitgraven 
zullen bezighouden. ‘Dit spul is absoluut zo hard als beton,’ zegt hij.