360 | Amsterdam

Sinds er nog zo weinig staatsmannen (m/v) zijn aan wie wij ons als eenvoudige burgers kunnen optrekken, is het raadzaam een rolmodel elders te zoeken. De mijne staat op 
pagina 34: Alan Rusbridger, van 1995 tot eind 2015 hoofdredacteur van The Guardian.

In die twintig jaar transformeerde hij de papieren krant tot een 24/7 nieuwsstroom en liet opperhoofd The New York Times ver achter zich. En dat precies in de tijd dat nieuws, ooit een belangrijk machtsinstrument dat gezagsdragers op de hielen zat en tot transparantie en eerlijkheid dwong, van gedaante verwisselde. Sterker nog, allerlei verschillende gedaantes aannam. Gratis, betaald, betrouwbaar, onbetrouwbaar. Waar moesten de journalistieke schijnwerpers op worden gericht? En wie bepaalde dat?

Schijnbaar moeiteloos laveerde hij mee in de overgang van harde feiten die van een ratelende drukpers afrolden, naar een universele marktplaats van geruchten en onwaarheden

Iedereen vond er wat van, maar niemand wist of het tij nog te keren was. Rusbridger hield zijn rug recht en bewaakte het ambacht in dienst van het algemeen belang als een zachtaardige pitbull, terwijl hij de nieuwe onlinewereld professioneel verwelkomde. Schijnbaar moeiteloos laveerde hij mee in de overgang van harde feiten die van een ratelende drukpers afrolden, naar een universele marktplaats van geruchten en onwaarheden. En toen ontmoette Batman zijn Robin. Ze waren elkaar herhaaldelijk tegengekomen, maar het voorstel van verslaggever Nick Davies (nog een rolmodel) de pers 
zelf eens op de korrel te nemen, zou bij iedereen behalve bij Rusbridger in de prullenbak zijn beland. Te traag. Te duur. En zonder veel rendement.

Maar ‘Nick’, schrijft Rusbridger, ‘was een doelzoekende raket.’ Dat die raket tot de totale ontwrichting leidde van een criminele samenzwering bij het mediabedrijf van mogul Rupert Murdoch, is wat je noemt een heldendaad. Een die de arrogantie van de macht blootlegt en de burger beschermt die daaronder gebukt kan gaan. Maar voor Rusbridger maakte het pijnlijk duidelijk hoeveel verwarring er bestond (en bestaat) over wat de aard en de taak van de pers eigenlijk is. Toen 360 hem om de rechten van zijn artikel vroeg, schreef hij: ‘Don’t worry about the money. Would be lovely to be published by you.’

Thank you for everything, Sir Alan Rusbridger. And Sir Nick Davies.