VeČer   | Maribor  

De Sloveense presidentskandidaat Marjan Sarec is jong, vastberaden en wars van ideologische etiquette. Het lukt politieke concurrenten maar niet zijn carrière als komiek tegen hem te gebruiken.

Marjan Sarec kwam tijdens de presidentsverkiezingen van 2017 als een meteoor 
de Sloveense politiek binnengevlogen. Toch was hij geen politieke nieuweling. In 2010 werd hij, amper dertig jaar oud, verkozen tot burgemeester van Kamnik, een stadje van 13.000 inwoners op 23 kilometer van Ljubljana. Gezien de resultaten bij de gemeenteraadsverkiezingen vier jaar later wisten de kiezers zijn lokale beleid te waarderen: hij werd in de 
eerste ronde met een overweldigende meerderheid van 64 procent van de stemmen herkozen.

Maar in 2017 zorgde Sarec, inmiddels bijna veertig, voor een echte verrassing. Hij haalde niet alleen de tweede ronde van de presidentsverkiezingen, maar slaagde er ook in de vrijwel zekere overwinning van de zittende president Borut Pahor in gevaar te brengen. Sarec leverde tijdens zijn campagne felle kritiek op het populisme dat Pahor bij de uitoefening van het hoogste ambt van de staat aan de dag legde.

Succes

Met 47 procent van de stemmen in de tweede ronde verloor Sarec de presidentsverkiezingen nipt. Dit fraaie resultaat leverde hem voldoende politiek kapitaal op om mee te doen aan de parlementsverkiezingen. Zo surfte de burgemeester van Kamnik mee op de golf die hem al enkele jaren onafwendbaar richting succes voerde. Hij betrad het politieke toneel als iemand die de vernieuwing kon belichamen, die kon overtuigen omdat hij geen vooringenomen standpunten had en die zich op lokaal niveau al bewezen had.

Zijn succes laat zich verklaren door de acute behoefte aan politieke verandering, die zo tekenend is voor de Sloveense mentaliteit. Sarec’ belangrijkste troeven waren zijn jeugdigheid en het feit dat hij tot een generatie behoort die zich weinig aantrekt van ideologische etiquette. Tijdens de parlementsverkiezingen zorgde hij voor een nieuwe verrassing: zijn partij, de Lijst Marjan Sarec, eindigde als tweede, met iets meer dan 12 procent van de stemmen, na de nationalistisch-conservatieve Sloveense Democratische Partij (SDS) van de politieke veteraan Janez Jansa, die 25 procent van de stemmen kreeg. Desondanks lukte het Jansa niet een meerderheidscoalitie te vormen: door zijn tweespalt zaaiende programma, geïnspireerd door de Hongaarse premier Viktor Orbán, zouden de traditioneel rechtse partijen zich van hem hebben afgewend. Een buitenkansje voor Sarec, die vijf linkse en middenpartijen achter zich wist te krijgen.

Marjan Sarec was tot dan toe in Slovenië vooral bekend als imitator die politici voor schut zette. Zijn politieke concurrenten, met name op rechts, probeerden zijn carrière als komiek 
aan te grijpen om hem in diskrediet te brengen. Maar ondanks zijn relatief eenvoudige taalgebruik, doorspekt met grappen, kan Sarec niet worden afgedaan als een pias. Daarvoor is hij te vasthoudend, te vastberaden, te doortastend en te oprecht. Hoewel de media en het politieke milieu Sarec aan de linkerkant van het politieke spectrum situeren, kan hij niet als links worden beschouwd. In zijn dagelijks leven manifesteert hij zich eerder als rechts: hij is gelovig en gaat regelmatig naar de kerk, en op het gebied van economie en openbare financiën neemt hij veel conservatievere standpunten in dan sommige van zijn coalitiepartners.