Financial Times | Londen

De VS en China zijn bereid een handelsoorlog te riskeren omdat beide landen denken te kunnen winnen. Maar China heeft een streepje voor, ze hoeft geen kiezers te behagen.

Het worden niet voor niets handelsoorlogen genoemd. Het laatste, rancuneuze rondje handelssancties van de VS en China is ingegeven door de emoties – angst en trots – die ook tot echte oor-
logen leiden. Het ene land doet een agressieve zet, waardoor het andere zich genoodzaakt ziet om met gelijke munt terug te betalen. Beide partijen denken dat ze, als ze inbinden, gezichtsverlies lijden, niet alleen tegenover hun eigen volk, maar tegenover de hele wereld. De regering-Trump vindt dat China op handelsgebied al tientallen jaren ‘valsspeelt’. Maar in plaats van met concessies op de eerste Amerikaanse tariefverhogingen van juli te reageren, stelden de Chinezen zelf tariefverhogingen in. En daarom legt Trump nu opnieuw een verhoging op van 10 procent over Chinese exporten ter waarde van 200 miljard dollar.

Het lag voor de hand dat de Chinezen niet zouden inbinden, maar nieuwe heffingen op Amerikaanse goederen zouden aankondigen. Volgens de logica van de escalatie zwoer Trump daarop dat er nog hogere tariefverhogingen zouden komen – van misschien wel 
25 procent – op nagenoeg de gehele Chinese export naar Amerika.
Beide partijen zijn bereid een handelsoorlog te riskeren omdat ze denken dat ze een goede kans maken om die te winnen. De VS gelooft dat de Chinese economie hapert en daarom gevoelig is voor Amerikaanse druk. Larry Kudlow, de belangrijkste economische adviseur van het Witte Huis, zei onlangs dat ‘de Chinese economie simpelweg achteruitkachelt’. De Amerikanen weten ook dat de Chinezen een gigantisch handelsoverschot met de VS hebben en daarom kwetsbaar zijn als het aankomt op een tarievenoorlog.

Winnen

De Chinese overheid gelooft daaren-tegen dat haar autoritaire politieke stelsel veel beter bestand is tegen een handelsoorlog dan het Amerikaanse, dat gevoelig is voor pressie van ontevreden kiezers. Het zal het regime in Beijing niet zijn ontgaan dat de Amerikaanse regering al heeft beloofd sojaboeren te compenseren die last hebben van de Chinese tariefverhogingen.

Zoals Jeremy Shapiro van de Raad 
Buitenlandse Zaken van de Europese Unie zegt: ‘Beide partijen denken dat ze kunnen winnen en zijn daarom bereid de strijd aan te gaan. Oorlog is, in de taal van de politicologie, bijna altijd een strijd om relatieve macht, anders zou 
er geen reden zijn om de wapens op 
te pakken. In dit geval is een handelsoorlog nodig om erachter te komen wie het bij het rechte eind heeft.’

Tot dusver wordt de handelsoorlog vooral met tariefverhogingen uitgevochten. Maar het zal niet lang duren of China komt Amerikaanse goederen tekort waarover het importtarieven kan heffen. Dus zal de Chinese overheid naar andere manieren moeten zoeken om terug te slaan.

Er tekenen zich al een paar veranderingen af. Diplomaten zeggen dat China het niet meer zo nauw neemt met de handhaving van handelssancties tegen Noord-Korea, die voor de 
VS van belang zijn om het regime van Kim Jong-un te dwingen zijn kern-wapens op te geven. De Chinezen gaan daarnaast waarschijnlijk met regel-geving Amerikaanse bedrijven dwarszitten die in China actief zijn. En China zou zijn valuta zo kunnen manipuleren dat die in waarde daalt, waarmee het prijseffect van een tariefverhoging van 10 procent gemakkelijk teniet wordt gedaan.

Ook wordt er ineens druk gespeculeerd over de rol van China als grote opkoper van Amerikaanse staatsschulden. 
Sommige economen roepen al heel lang dat China druk op de VS zou kunnen uitoefenen door simpelweg 
te weigeren Amerikaanse schatkist-papieren op te kopen, waardoor het lastiger wordt om het Amerikaanse overheidstekort te financieren. Hillary Clinton heeft al eens gezegd dat het moeilijk voor Amerika zou worden om ‘hard’ tegen Beijing op te treden, omdat China ‘de bankier van Amerika’ is. Tijdens het presidentschap van Barack Obama overheerste echter het idee dat China zijn aandeel in de 
Amerikaanse schuld nooit zou durven dumpen, omdat de waarde van China’s eigen tegoeden daardoor zou kelderen. Maar nu de Amerikaanse staatsschuld nog verder de pan uitrijst doordat Trump de belastingen heeft verlaagd, zullen de Chinezen zeker de mogelijkheid onderzoeken om het dreigement van de schuldenkwestie als vergeldingsmaatregel in te zetten. Breekt er eenmaal oorlog uit, dan worden er allerlei nieuwe wapens ontwikkeld. Dat 
geldt net zo goed voor echte als voor handelsoorlogen.