The Atlantic  | Washington D.C.  

Jaarlijks laten ruim 12 miljoen mensen in de Verenigde Staten via internet hun DNA testen. Dat kan verstrekkende gevolgen hebben.

Het was een medewerker van de klantenservice van AncestryDNA die Catherine St. Clair het slechte nieuws bracht. St. Clair dacht dat ze alleen maar een vraag had gesteld over een foutje in de uitslag. Haar broer – de broer die haar samen met drie andere broers en zussen voor haar verjaardag een DNA-test had gegeven – stond niet helemaal goed in haar familiestamboom. Maar het was geen vergissing, legde de vrouw aan de telefoon haar voorzichtig uit, als zulk nieuws ooit voorzichtig kan binnenkomen: de man van wie Clair dacht dat het haar broer was, deelde slechts genoeg DNA met haar om haar halfbroer te zijn. Sterker nog, ze matchte met geen enkel familielid aan vaderskant. Haar biologische vader moest dus iemand anders zijn.

‘Ik keek in de spiegel en begon te huilen,’ vertelt St. Clair, die nu 56 is. ‘Ik was er mijn hele leven van uitgegaan dat wie ik in de spiegel zag, deels mijn moeder en deels mijn vader was. En nu wist ik van de helft van de persoon in de spiegel niet wie het was.’

St. Clair voelde zich alleen in haar verlies – en wat voor verlies. Ze was opgegroeid in een hecht, religieus gezin in Arkansas en had nooit zoiets vermoed. Haar vier oudere broers en zussen hielden nog evenveel van haar, nu ze een halfzus was. Eén broer vond het allemaal niet zo belangrijk. ‘Hij zei dat hij niet 
zo van slag zou zijn geweest als het hem was overkomen,’ vertelt ze. ‘Met hem praat ik niet meer over dit onderwerp.’ St. Clair heeft haar biologische vader gevonden door andere matches op te sporen op de website van AncestryDNA. Het was een onbekend iemand die haar moeder een halve eeuw geleden had gekend. De DNA-test heeft haar gelukkige jeugdherinneringen niet gewist, maar wel heel ander licht op haar leven tot nu toe geworpen.

De eerste keer dat St. Clair iemand ontmoette die dat begreep – op dezelfde intense manier als zij – was op internet. Ze zag dat de populaire radiopresentator Delilah op haar Facebookpagina had gevraagd of er bij iemand iets interessants uit de DNA-test tevoorschijn was gekomen. Nou en of, dacht St. Clair. Ze antwoordde dat ze net had ontdekt dat haar vader niet haar biologische vader was. Een uur later kreeg ze een bericht van een vrouw die haar reactie had gelezen: ‘O God, ik dacht dat ik de enige was.’ Drie uur lang stuurden ze elkaar koortsachtig berichten. Ze huilden. Ze deelden hun angst en hun zorgen. Ze beseften dat ze niet gek waren als ze die angst en die zorgen voelden. ‘Tegen de tijd dat we uitgepraat waren, waren we allebei emotioneel helemaal leeg,’ vertelt St. Clair. ‘Er was voor geen van ons tweeën echt iets veranderd aan de situatie, maar we voelden ons een stuk beter omdat we iemand hadden gevonden met wie we erover konden praten.’

St. Clair ging verder op zoek naar mensen met wie ze erover kon praten. Ze zocht lotgenotengroepen, maar die vond ze niet. Omdat ze iemand is die graag het initiatief neemt, begon ze een Facebookgroep die ze DNA NPE Friends noemde, waarbij NPE staat voor ‘not parent expected’, niet de verwachte ouder. (NPE is een afkorting uit de genetische genealogie en staat voor ‘nonpaternity event’, de uitslag waarbij blijkt dat iemand niet de biologische vader is, een term die St. Clair heeft uitgebreid tot beide ouders.) ‘Iedereen die nieuw is in onze groep, denkt dat hij een rariteit is,’ zegt St. Clair. En dan vinden ze elkaar. Na een jaar telt DNA NPE Friends – slechts een van de geheime Facebookgroepen met betrekking tot dit onderwerp – al meer dan duizend leden.

Geheimen

Het zijn goede tijden voor DNA-tests. Het aantal mensen dat zijn speeksel heeft opgestuurd om 
genetische informatie te krijgen, is in 2017 verdubbeld tot een totaal van twaalf miljoen. De meeste mensen zijn nieuwsgierig naar waar hun voorouders vandaan komen. Sommigen zijn geïnteresseerd in gezondheid. Anderen zijn geadopteerd of verwekt 
via spermadonatie en zijn expliciet op zoek naar 
hun biologische ouders. Bedrijven die DNA-tests uitvoeren, zoals 23andMe en AncestryDNA, laten op 
hun website vaak gelukkige herenigingen zien.

Maar niet alle biologische ouders willen gevonden worden. In de gesprekken en correspondentie die ik voor dit artikel met meer dan 25 mensen heb gevoerd, hoorde ik dat DNA-tests affaires aan het licht hadden gebracht, geheime zwangerschappen, stilletjes verzwegen gevallen van verkrachting en incest, en van artsen die hun eigen sperma hadden gebruikt om patiënten mee te insemineren. Die geheimen zouden anders mee het graf in zijn gegaan, en in sommige gevallen is dat ook gebeurd. ‘Het wordt steeds moeilijker om in onze huidige maatschappij een geheim te bewaren,’ zegt CeCe Moore, een vooraanstaand genetisch genealoog die deskundige is bij het televisieprogramma Finding Your Roots. ‘Als mensen dat nog niet beseffen, zouden ze dat nu maar eens moeten doen.’

St. Clair zegt dat ze het als een verandering over generaties ziet. De generatie waarvan de vijftig jaar oude geheimen nu boven tafel komen, had zich geen wereld kunnen voorstellen waarin je voor 99 dollar via de post je DNA kunt laten testen. Maar de tijden veranderen en ook de cultuur. ‘Voor de huidige generatie, en misschien ook voor de volgende, zullen er nog veel schokkende feiten worden onthuld. Over twintig jaar zal 
dat langzaam verdwijnen,’ voorspelt ze. ‘Omdat onze ideeën over privacy beter aansluiten bij de nieuwe realiteit als gevolg van het toenemende aantal commerciële DNA-tests.’ Maar tot die tijd zullen honderden, misschien wel duizenden mensen zoals St. Clair naar aanleiding van een DNA-test hun familiegeschiedenis moeten reconstrueren. De beste hulp die ze daarbij kunnen krijgen, is die van lotgenoten.