The Guardian | Londen

Op 6 november worden in de VS midterm-verkiezingen gehouden. De grote 
vraag is of de Democraten de Republikeinen hun meerderheid zullen ontnemen. In Texas, voedingsbodem van het rechtse tribalisme, woedt een titanenstrijd tussen de conservatief Ted Cruz en zijn opponent, voormalig punkrocker Beto O’Rourke, die bepalend zou kunnen zijn voor de toekomst van Amerika.

Tijdens een zwoele nacht in Austin, tegen de achtergrond van de glinsterende wolkenkrabbers van het florerende centrum, zet Beto O’Rourke zijn vermetele 
plannen uiteen om Texas, en Amerika, een ander aanzien te geven. Voor hem staat een goeddeels jonge menigte, opeengepakt in een park, zinderend van nauwelijks verholen vreugde. Zelfs in de liberale bubbel van Austin hebben ze niet eerder zoiets meegemaakt: een Democraat die een serieuze kans maakt te worden gekozen als senator en daarmee Ted Cruz van zijn troon zou stoten – de Tea Party-fanaticus 
die zelfs door mede-Republikeinen de duivel in eigen persoon wordt genoemd. ‘We nemen het niet op tegen een politieke partij of een bepaald idee’, houdt O’Rourke zijn aanhang voor. 
Hij steekt als een vurige revolutionair een vuist in de lucht, terwijl hij 
ondertussen met de charmes van 
een podiumdier probeert het publiek voor zich te winnen.

De boodschap is boven alles positief. 
De 45-jarige O’Rourke heeft Obama’s slogan uit 2008, ‘Hope and Change’ [Hoop en verandering] aangepast aan deze donkere tijden: ‘Hope over Fear’ [Geen angst maar hoop]. ‘We gaan de strijd aan voor elkaar en voor dit land dat me zo dierbaar is’, zegt hij, waarna oorverdovend gejoel klinkt.

Vermetel is nog niet eens het juiste woord voor O’Rourkes campagne. ‘Explosief’ komt dichter in de buurt. Het is op zich al een wonder dat een voormalig punkrocker die zich heeft ontpopt tot politicus, en die een jaar geleden nauwelijks enige bekendheid genoot buiten El Paso, de grensplaats die hij binnen het Congres vertegenwoordigt, zich in Texas in de strijd werpt. Het is 25 jaar geleden dat de staat voor het laatst een Democratische senator had. Sinds 1998 heeft Texas alle federale posities laten 
bekleden door Republikeinen. Maar de laatste peilingen geven aan dat het een zeer spannende strijd zal worden. 
Het gerespecteerde Cook Political Report zei tot verbijstering van velen dat de verkiezingen een dubbeltje op zijn kant gaan worden. In de peiling van Real Clear Politics ligt Cruz met vier punten voor, maar ook daar wordt gesproken van een dubbeltje op zijn kant.

Beto-effect

De reikwijdte is nauwelijks te overzien. Als O’Rourke erin zou slagen Cruz 
naar huis te sturen, dan zouden de Democraten weer De reikwijdte is nauwelijks te overzien. Als O’Rourke erin zou slagen Cruz 
naar huis te sturen, dan zouden de Democraten weer de meerderheid krijgen in de Senaat, met alle gevolgen van dien voor het programma van Donald Trump – en wellicht zou het zelfs tot een impeachment kunnen leiden. Maar de weerslag zou nog veel groter zijn. Texas heeft het op een na hoogste inwoneraantal van de Verenigde Staten. Gezien de prognose dat het aantal inwoners van Texas in 2050 
zal zijn verdubbeld tot meer dan vijftig miljoen – even veel als Californië en New York bij elkaar – zal de nu al aanzienlijke invloed op de Amerikaanse cultuur en politiek dan helemaal immens zijn. Volgens Pulitzerprijswinnaar Lawrence Wright zal het geringste teken dat Texas een wezenlijke rol gaat spelen, een ware aardverschuiving in gang zetten. ‘Als dat eenmaal gebeurt, verandert de hele politieke situatie in het land. De Republikeinse presidentiële strategie komt dan zwaar onder vuur te liggen; zonder Texas kunnen ze het Witte Huis wel op hun buik schrijven.’

Wrights boek God Save Texas kwam eerder dit jaar uit, toen er nog geen sprake was van het zogeheten Beto-effect. Het heeft haast iets griezeligs. Wright uitgangspunt – dat de sleutel van de toekomst van Amerika in handen ligt van Texas, dat niet alleen een belangrijke voedingsbodem is van het rechtse tribalisme dat Washington in de greep heeft, maar ook een mogelijke oplossing zou kunnen zijn – is precies waar het om draait in deze 
titanenstrijd om de zetel in de Senaat.

‘Cruz en O’Rourke vertegenwoordigen verschillende visies op de toekomst van Texas, en van Amerika’, zegt Wright. ‘Cruz heeft een kille visie, waarin mensen worden buitengesloten, en 
die niet in de pas loopt met de centralistischere politieke opvattingen die eigenlijk kenmerkend zijn voor Texas.’ Zelfs in zeer conservatieve gebieden, zoals de voorsteden van Dallas, duiken bordjes met ‘Beto for Texas’ op. Verrassend, gezien O’Rourkes achtergrond als bassist in een punkband en zijn onomwonden liberale opvattingen over kwesties als algemeen toegankelijke gezondheidszorg, wapenwetgeving, de hervorming van de immigratiewetten en het legaliseren van marihuana.
Jongeren zeggen dat ze zich aangetrokken voelen tot de nieuwe manier van politiek die Beto hanteert (iedereen gebruikt zijn voornaam, die je uitspreekt als ‘Betto’). Men vindt het prettig dat hij wars is van focusgroepen en strategen, dat hij zegt wat hij denkt en dat hij weigert geld aan te nemen van grote bedrijven. De ‘Beto for Texas’-campagne is gedrukt in zwart-wit en niet in het blauw van de Democraten, om aan te geven dat men grenzen wil slechten.

Sinds de tussentijdse verkiezingen van 2014 zijn er zo’n 1,6 miljoen extra kiezers geregistreerd, en die toename kan van cruciaal belang zijn voor O’Rourke. Een van zijn stokpaardjes is dat Texas een conservatieve noch een liberale staat is. Het is vooral een staat waar men niet naar de stembus gaat. In 2016 wist Trump Texas binnen te halen 
met negen punten voorsprong, maar zowel hij als Hillary Clinton werd 
afgestraft door het leger aan Texanen dat thuisbleef. Slechts 43 procent van de geregistreerde keizers nam de moeite te gaan stemmen – een van 
de laagste opkomstcijfers van het hele land – en het aantal jonge mensen 
dat ging stemmen was nog veel lager. Als O’Rourke niet alleen die poel van jongeren aan zich weet te binden, maar ook nog eens de mensen met een laag inkomen en de hispanics, die meer sympathie hebben voor de Democraten maar zelden naar de stembus gaan, dan lijkt de hersenschim van een paar maanden geleden ineens realiteit te kunnen worden.