Le Monde | Parijs

Saoedi-Arabië is verantwoordelijk voor duizenden burgerdoden in Jemen. En wat doet het Westen? Dat kijkt toe en levert wapens.

Op 9 augustus treft een bom een bus vol kinderen in de provincie Sa’dah, in het noorden van Jemen. Hulpverleners tellen 51 doden en 79 gewonden. De beelden van de bebloede kinderen veroorzaken een golf van internationale verontwaardiging.

De woede is gericht tegen de militaire coalitie onder Saoedische leiding, die sinds maart 2015 in Jemen opereert 
ter ondersteuning van de voormalige president Al-Hadi, die in 2015 door de Houthi-rebellen werd verdreven. De bombardementen van deze coalitie hebben al duizenden burgerslachtoffers gemaakt. De VN, de VS en Frankrijk eisen een onderzoek. Spanje zegt wapenleveringen aan Riyad te heroverwegen. De gêne in Washington groeit wanneer CNN een week later onthult dat het bloedbad is veroorzaakt door een lasergestuurde bom van 
Amerikaanse makelij, door de VS aan hun bondgenoot geleverd.

Mensenrechtenorganisaties eisen al jaren dat er een eind wordt gemaakt aan de wapenleveranties aan alle 
strijdende partijen in Jemen, en komen ook nu in het geweer. Zij hopen dat het bloedbad van Sa’dah de westerse landen kan overtuigen van de noodzaak hun Arabische bondgenoot te dwingen zijn militaire betrokkenheid te verminderen. Maar nadat de Spaanse regering begin september aankondigde het 
contract voor de levering van bommen te annuleren, is ze nu teruggekrabbeld onder druk van Saoedi-Arabië, dat dreigde een voor Spanje veel lucratievere deal over de levering van vijf oorlogsschepen te verscheuren.

De Duitse regering kondigde begin dit jaar een moratorium af op de wapenexport naar landen die bij de oorlog in Jemen zijn betrokken, maar werd onlangs betrapt op het schenden ervan. ‘Niet verwonderlijk’, zegt een westerse 
fabrikant die in Riyad is gevestigd. 
‘De Duitse bedrijven zitten in de 
problemen in het koninkrijk. Als ze hierheen komen om zaken te doen, 
wil niemand hen ontvangen.’

Agressieve diplomatie

Begin augustus had Saoedi-Arabië al woedend gereageerd op een tweet van de Canadese minister van Buitenlandse Zaken, waarin zij kritiek uitte op 
de arrestatie van mensenrechtenactivisten in het koninkrijk. Er volgden strafmaatregelen, waaronder het wegsturen van de Canadese ambassadeur en het bevriezen van Saoedische investeringen in Canada. Dit soort boze reacties is tekenend voor het duo dat in Riyad aan de macht is, koning Salman bin Abdoel al-Saoed en zijn zoon Mohammed bin Salman. Zij gaven het bevel voor het militair ingrijpen in Jemen, uitgevoerd in samenwerking met de Verenigde Arabische Emiraten en alom opgevat als een nieuwe, agressievere vorm van diplomatie om de 
uitbreiding van de Iraanse invloed in het Midden-Oosten in te perken. De Houthi-strijders zijn zaiditisch – een tak van het sjiisme – en de Saoediërs beschouwen hen als Teherans paard van Troje. ‘Ze hebben besloten dat 
niemand hun in de weg zal staan, hoe dan ook’, verklaart een zakenman die de machtige kringen in Saoedi-Arabië goed kent. ‘Zolang de VS hen steunt, kunnen ze zich alles veroorloven.