Newsweek | New York

Zijn hervormingsplannen werden gezien als revolutionair en in het Westen werd de Saoedische kroonprins door politici met open armen ontvangen. Maar achter de schermen zwaait Mohammed bin Salman met een autoritaire scepter. Was het allemaal duur betaalde pr? Een analyse.

De Saoedische kroonprins weet hoe hij 
anderen moet behagen. Begin maart was Mohammed bin Salman, ook wel bekend als MBS, op Buckingham Palace voor een lunch met de Britse koningin Elizabeth. Het was het eerste officiële bezoek van de 33-jarige kroonprins en de media waren laaiend enthousiast. ‘Een revolutionair!’ schreef The Daily Telegraph. Britse conservatieven waren helemaal weg van het voorstel van de kroonprins om Saudi Aramco, het staatsoliebedrijf, te 
privatiseren en naar de Londense beurs te brengen. Het zou een opsteker zijn voor de kwakkelende Britse economie en goed voor MBS’ reputatie van economisch hervormer. Later die maand werd de kroonprins in de Oval Office ontvangen door president Donald Trump, waarna hij Los Angeles, New York, Houston, Silicon Valley en Seattle aandeed voor 
ontmoetingen met de elite van Hollywood en de techindustrie, onder wie Oprah Winfrey, Elon Musk en Google-toplieden.

Zijn grand tour was het internationale debuut van 
de kroonprins. Zijn 82-jarige vader, koning Salman, had al gedeeltelijk afstand gedaan van zijn macht en een lans gebroken voor Vision 2030, MBS’ plan voor maatschappelijke en economische liberalisering. De kroonprins steunt in elk geval naar buiten toe het idee dat Saoedi-Arabië niet langer kan leunen op economische diplomatie met het buitenland en staatssteun 
in eigen land. Zijn plan beoogt onder andere minder afhankelijkheid van de olie-export, investeringen in onderwijs, amusement en toerisme, en versterking van de economie, onder andere door meer vrouwen toe te laten tot de arbeidsmarkt. Het in juni van kracht geworden decreet van de kroonprins dat 
vrouwen voortaan mogen autorijden, bevestigde zijn internationale reputatie van hervormer.

De arrestatie, vorig jaar november, van een tiental koninklijke familieleden en ministers die ervan werden beschuldigd te profiteren van overheidsdeals, werd internationaal gebracht als anti-corruptie-
operatie. Die zou naar schatting 100 miljoen dollar toevoegen aan de middelen waarover de kroonprins de beschikking heeft. (Alles bij elkaar is het Huis van Saoed goed voor meer dan 1 biljoen dollar.)

Kruistocht in spijkerbroek

De reizen en wapenfeiten die het uitgekiende ‘progressieve’ profiel van de kroonprins kracht moeten bijzetten, zijn een opzichtige poging om een van de belangrijkste problemen van het koninkrijk aan te pakken: de deuk in het imago van Saoedi-Arabië die na 11 september 2001 nooit helemaal is hersteld. 
De aanslagen werden vooral door Saoediërs gepleegd. In een rapport van het Amerikaanse Congres dat in 2016 openbaar werd gemaakt – en dat de Saoediërs met veel moeite onder de pet probeerden te houden – staat dat de terroristen mogelijk werden gesteund door figuren die nauwe banden met de Saoedische regering onderhielden.

De kroonprins heeft er een strategisch belang bij om dat verhaal te doen vergeten door er een ander voor in de plaats te stellen: dat van een verwesterd, 
consumptiegericht land dat hongerig is naar Amerikaanse investeringen en wapens, die laatste om ze tegen gezamenlijke vijanden op te nemen. Hij speelde die rol met verve, onder meer door op het grootste deel van zijn Amerikaanse reis geen traditionele Saoedische koninklijke gewaden te dragen. Hij trok zelfs een spijkerbroek aan voor zijn ontmoeting met Facebook-topman Mark Zuckerberg.