The Guardian | Londen

Verspeelt de Amerikaanse president zijn invloed in het buitenland en lokt hij met al zijn unilateralisme een nieuwe wereldwijde wanorde uit? Volgens historicus Max Boot is hij hard bezig een einde te maken aan de Pax Americana.

Gedreven door onnozelheid en boosaardigheid vernielt Donald Trump de fundamenten van de Amerikaanse invloed die eerdere leiders in driekwart eeuw hebben opgebouwd. Als het om soft power gaat, mikt hij op eenzijdige ontwapening, wat verschrikkelijke gevolgen zal hebben voor de veiligheid en welvaart van de VS. Hij staart zich ten onrechte volledig blind op de hard power van de VS, militaire en economische macht.

Een regeringsfunctionaris beschreef zijn wereldbeeld als volgt: ‘Zijn droom zou een sterke militaire macht zijn die ons vaderland beschermt. We zouden een muur om ons land bouwen en anderen aanvallen naar het ons goeddunkt om ons dan weer terug te trekken en ons vaderland te verdedigen.’ Dit was zelfs in het begin van de twintigste eeuw geen levensvatbaar beleid; en het zal zeker niet werken in de eenentwintigste eeuw, in een wereld die door technologische ontwikkelingen op het gebied van communicatie en transport steeds nader tot elkaar is gekomen.

Soft power

Wat Trump niet beseft is dat het succes van zijn land als supermacht voor een groot deel is gebaseerd op zijn soft power. De VS is een supermacht op uitnodiging: het land heeft troepen in meer dan 170 landen en bondgenootschappen met minstens 60 landen omdat de meeste naties niet bang zijn voor Amerikaanse macht.
Anti-Amerikanisme is van alle tijden, maar de VS heeft niet zoveel angst en walging ingeboezemd als minder altruïstische, militaristischer pseudo-hegemonieën – het Habsburgse Spanje, het monarchistische en napoleontische Frankrijk, het Duitsland van de Wilhelms en de nazi’s, en de Sovjet-Unie. Elk van deze supermachten heeft andere landen ertoe gebracht zich te verenigen tegen haar expansionistische plannen, wat uiteindelijk tot haar ondergang leidde.

Er bestaat geen soortgelijke internationale coalitie tegen de Verenigde Staten omdat die in brede kring altijd als een supermacht zijn beschouwd met alleen maar goede bedoelingen. Hun tegenstanders – China en Rusland – waren degenen die alleen stonden. Deze onvrijzinnige machten hebben enkele satrapen maar bijna geen echte vrienden. Ze worden door hun buren met achterdocht en vijandigheid bezien. Maar nu biedt het unilateralisme van Trump diezelfde onvrijzinnige staten de mogelijkheid zich Amerikaanse macht toe te eigenen.