360 | Amsterdam

En meer context bij het dossier.

Ankara: de grote winnaar

‘De verbintenissen in het Midden-Oosten verschuiven sinds lange tijd als tektonische platen’, constateren de onderzoekers Colin P. Clarke en Ariane T. Tabatabai in Foreign Affairs. Neem Turkije, een trouwe bondgenoot van Washington en de voornaamste regionale macht die zich keerde tegen het Iran van de moellahs, maar nu toenadering zoekt tot Iran en Rusland. Volgens de auteurs zitten er tal van redenen achter deze koerswijziging. De islamistische ideologie van de Turkse president Recep Tayyip Erdogan en diens persoonlijkheid wegen zwaar in de verwijdering tussen Turkije en het Westen.

‘Erdogan heeft de religieuze groeperingen versterkt en het land verwijderd van de secularisatie, die teruggaat tot het begin van de twintigste eeuw. Erdogans blik op de wereld komt veelal overeen met die van de Islamitische Republiek en Rusland’, concluderen de auteurs. Daarbij komt zijn wens ‘een sultan van de moderne tijd’ te worden in de soennitische wereld.
 Nu zijn Saoedische rivaal verzwakt is door de moord op Jamal Khashoggi, zoekt Erdogan toenadering tot Qatar, Riyads aartsvijand. Hij heeft zelfs een voor leden van de NAVO geldend verbod getrotseerd door een akkoord te ondertekenen voor de aankoop van S-400-raketsystemen, die in Rusland worden gemaakt.

Syrië

Een andere reden voor de wisseling van allianties vormt de toestand in Syrië. Zeker, Ankara eist niet meer het hoofd van Bashar al-Assad, maar tegenover het Amerikaanse dralen ten opzichte van Syrië bevindt Turkije zich nu op één lijn met Rusland en Iran: zij willen de territoriale integriteit van Syrië behouden om te voorkomen dat zich in het noorden van dat land een Koerdische staat ontwikkelt, wat zou kunnen leiden tot andere Koerdische eisen in de regio, met name in Iran.

En ten slotte: de aanwezigheid van zelfs maar enige restanten van IS in Syrië ‘verschaft het kwartet Ankara-Teheran-Moskou-Damascus een voorwendsel om daar actieve strijdkrachten te handhaven’. Volgens Foreign Affairs ‘lijkt Turkije de grote winnaar te worden. Ankara wedt in het Syrische conflict op twee paarden, om bij de toekomstige onderhandelingen te kunnen scoren.’