Il Dubbio   | Rome

De beschuldiging aan het adres van de Italiaanse minister van Binnenlandse Zaken en politiek leider van de Lega Nord, Matteo Salvini, dat hij fascistische trekjes vertoont, zorgt voor veel opwinding in Italië.

Er doet een grap over Matteo Salvini de ronde op internet. Aan zijn ex-verloofde Elisa Isoardi wordt gevraagd: ‘Waarom bent u bij hem weggegaan?’ Zij antwoordt: ‘Omdat hij me Claretta noemde…’

Neem me niet kwalijk dat ook ik de vrijheid neem te verwijzen naar zaken die te maken hebben met het privéleven van onze minister van Binnenlandse Zaken en zijn ex. Dat doe ik anders nooit. Maar dit keer hebben de liefdesperikelen van de twee de voorpagina’s van alle kranten gehaald. En niet door toedoen van de paparazzi, maar omdat de hoofdpersonen zelf Twitter hebben gebruikt om elkaar enkele liefdevolle dan wel geïrriteerde boodschappen te sturen. Logisch dat dat tot veel ironisch commentaar heeft geleid.

De grap over Claretta Petacci [de jonge minnares van Mussolini] is het gevolg van alles wat Salvini in de afgelopen maanden heeft gezegd en van de discussie die op gang is gekomen over de vraag of er al dan niet een gelijkenis bestaat tussen het ‘geelgroen’ [de kleuren van de regeringspartijen Lega Nord en Vijfsterrenbeweging] en het fascisme, en, meer nog, tussen ‘salvinisme’ en fascisme. Deze discussie is mede ontstaan naar aanleiding van een door de schrijfster Michela Murgia gepubliceerde enquête, de veelbesproken fascistometer.

Murgia heeft een zestigtal vragen opgesteld en een antwoordsysteem en telling uitgewerkt die het mogelijk maken ‘de mate van antifascisme in onszelf’ te meten. Daarmee heeft ze allerlei polemieken losgemaakt. Zo werd de journalist Massimo Gramellini, die erover schreef op de voorpagina van de Corriere della Sera, woedend omdat hij er na het beantwoorden van de vragen achter kwam dat een lichte vorm van fascisme ook hém niet vreemd is.

De gezaghebbende en degelijke intellectueel en historicus Paolo Mieli schreef op zijn beurt dat de enquête niet erg zinnig is – al gaf hij ook blijk van waardering voor Murgia – en dat er tussen salvinisme en fascisme geen enkele overeenkomst bestaat.

Opzet

Heeft Mieli gelijk? Heeft Murgia gelijk? Hebben al die mensen gelijk die om de haverklap de nieuwe meerderheid of de Lega van fascisme beschuldigen? Of hebben wellicht degenen gelijk die zeggen dat het fascisme iets uit het verleden is, iets wat is afgesloten, en dat het pure propaganda is om er elke keer dat er geen andere argumenten tegen rechts zijn mee op de proppen te komen?

Ik laat die vragen even open. Ik zeg alleen dat iedereen het recht heeft zichzelf en zijn eigen politieke geloof en politieke partij te noemen bij de naam die hem het best bevalt. Als ik wil verklaren dat ik communist ben, dan doe ik dat, en dan hoef ik niet aan te tonen dat ik de richtlijnen en analyses van Marx of de strategie van Lenin volkomen respecteer. En hetzelfde geldt als ik wil verklaren dat ik liberaal, christendemocraat, populist of wat dan ook ben. En ook als ik mezelf fascist wil noemen. Salvini heeft nooit verklaard dat hij fascist is.

Maar aangezien hij ongetwijfeld enige politieke vorming heeft genoten en hij erin slaagt binnen enkele dagen verschillende keren en met nadruk uitspraken te doen als ‘Wie stopt, is verloren’ en ‘Veel vijanden, veel eer’, en voorstelt om ‘etnische winkels’ te sluiten, ligt het voor de hand dat hij dat met een bepaalde opzet doet. Ik bedoel: hij zegt dat niet zomaar. En dus is het duidelijk dat Salvini zijn kiezers duidelijk wil maken dat hij een zekere sympathie heeft voor Mussolini en het fascistische regime.