Middle East Eye   | Londen

Nu het dagelijks leven voor velen een worsteling is vanwege grote werkloosheid en stijgende prijzen hebben Iraniërs steeds meer moeite met de buitensporige rijkdom van hun bevoorrechte landgenoten.

Feesten op jachten, ritten in Lamborghini’s, etentjes in vijfsterrenrestaurants. Het zijn taferelen waaraan Iraniërs de afgelopen jaren gewend zijn geraakt op de sociale media. Instagram-accounts 
als The Rich Kids of Teheran zijn er geheel aan gewijd. Insta-celebs hebben tienduizenden, veelal westerse volgers gekregen.

Een van die beroemheden – de zoon van een voormalige Iraanse ambassadeur – heeft zijn volgers te kennen gegeven dat ze zich niet langer aan foto’s van zijn luxeleven moeten 
vergapen en in plaats daarvan zelf eens moeten bedenken hoe ze aan geld kunnen komen. ‘Hoelang blijven 
jullie nog jaloers op mij?’ vroeg Sasha Sobhani deze zomer in een video op Instagram. ‘Als je geen geld kunt verdienen en niet in je levensonderhoud kunt voorzien, val dan lekker dood.’ Het bericht werd later verwijderd, maar is vastgelegd op YouTube.

Nu de hernieuwde sancties van de VS 
in werking zijn getreden, kunnen jonge mensen dit vertoon van Irans ‘één procent’ steeds slechter verkroppen. Neem de 33-jarige promovendus Reza Derakhshani: ‘Ik word kwaad als ik Sasha Sobhani en jongens zoals hij zie. Ze zijn rijk geworden door de vriendjes van hun vaders. Waarom wordt zulke discriminatie in dit land getolereerd? Ik wil trouwen met een meisje van wie ik hou, maar ik kan me geen bruiloft permitteren en heb ook 
te weinig geld om daarna een huis te huren.’

Het dagelijks leven is tegenwoordig voor veel Iraniërs een worsteling. 
De prijzen van basisgoederen zijn omhooggeschoten nadat de waarde van de rial eerder dit jaar met twee derde was gedaald. Sommige producten, waaronder essentiële medicijnen, zijn moeilijk of helemaal niet te krijgen. De werkloosheid is wijdverbreid, en bijna wekelijks zijn er protesten in en om Teheran van fabrieksarbeiders die zijn ontslagen zonder enige doorbetaling van salaris.

‘Goede genen’

De kloof tussen deze wereld en die van de jene khroub (‘goede genen’ in het Perzisch) of aghazadeh (een informele term voor ‘zoon van een functionaris’) heeft al bestaande frustraties over corruptie en de voorkeursbehandeling van bevoorrechte jongeren aangewakkerd.

Volgens de Teheraanse socioloog AmanAllah Qarai Moghadam vormden die frustraties mede een voedings-bodem voor de recente protesten. ‘De “goede genen” zeggen tegen gewone mensen dat ze kunnen doodvallen, 
terwijl de bron van hun eigen rijkdom onduidelijk is,’ zegt hij. ‘Als ik de regering was, arresteerde ik deze mensen en gooide ik ze in de gevangenis.’ De term aghazadeh ontstond in de jaren negentig om kinderen van een aantal corrupte functionarissen aan te duiden. Over het buitensporige gedrag van die functionarissen gingen steeds meer geruchten.

In 2017 dook de term jene khroub op, naar aanleiding van een tv-interview waarin de zoon van een prominente, hervormingsgezinde politicus zei dat zijn succes in het bedrijfsleven te 
danken was aan ‘goede genen’. Deze opmerking leidde tot grote ophef op social media en zorgde voor talloze grappen over goede genen. Hervormingsgezinde overheidsfunctionarissen (die nogal eens verdacht worden van al te nauwe banden met het decadente Westen) zijn niet het enige doelwit. Kinderen van hardliners – onder wie Elyas Qalibaf, zoon van een conservatieve politicus die driemaal presidentskandidaat was – behoren eveneens tot degenen wier bron van rijkdom veel vragen oproept.

In Iran worden veel sociale netwerken, waaronder Instagram, geblokkeerd. 
De bevoorrechte zonen en dochters van functionarissen zijn echter niet moeilijk te vinden. Sterker, nu de 
ontberingen van de sancties voelbaar worden, lijken zij de openbaarheid juist steeds meer op te zoeken. Zo ook de 31-jarige ambassadeurszoon Sobhani, die in werkelijkheid Mohammad-Reza 
heet. Hij post foto’s van zichzelf achter het stuur van een dure auto, of feestend 
op jachten, in smoking. Zodoende is 
hij voor de gewone Iraniërs uitgegroeid tot een van de meest gehate gezichten.