Istinomer   | Belgrado 

De woede onder de burgers van Servië, Albanië en Montenegro zal de autocratische regimes niet gauw aan het wankelen brengen, zolang de EU de ‘stabiliteit’ van de regio uitspeelt tegen de democratie.

Sinds enkele maanden protesteren de burgers van Servië, Albanië en Montenegro. Hun motieven zijn verschillend, maar hun verlangens niet: ze eisen dat hun autoritaire leiders vertrekken, dat er werkelijk wordt opgetreden tegen de corruptie, dat er meer rechtvaardigheid komt en meer respect voor de rechtsstaat, en dat de machthebbers de media niet langer in hun greep houden. In de drie Balkanstaten hebben de leiders ieder op dezelfde manier gereageerd. Ze beschuldigen de oppositie ervan van de situatie te profiteren en proberen de protestbeweging uit te putten, terwijl ze voortdurend benadrukken dat ze niet van plan zijn hun beleid te veranderen: zonder hen geen Europese integratie, en dus geen toekomst voor deze landen, die allemaal kandidaat zijn voor toetreding tot de EU.

Hoe paradoxaal dat misschien ook lijkt, ze hebben waarschijnlijk gelijk. Sinds jaar en dag mogen de leiders van Montenegro, Albanië en Servië zich onmiskenbaar verheugen in de steun van de Europese Unie. Maar na meer dan drie maanden straatprotest kun je toch vragen stellen bij de houding van de EU tegenover de ‘stabilocratieën’ in de Balkan. De EU heeft inderdaad lange tijd de voorkeur gegeven aan stabiliteit en regionale samenwerking in de Balkan, met het risico dat men de ogen sloot voor corruptie en autoritaire uitglijders van sommige ‘partners’.

De eerste protestmars werd georganiseerd in Belgrado, onder de slogan ‘Geen bebloede hemden meer’, als reactie op de agressie tegen Borko Stefanovic, een Servische oppositieleider. En na de ‘belofte’ van de Servische president Aleksandar Vucic om ‘geen enkele eis van de betogers in te willigen, ook al zouden het er vijf miljoen zijn’, is de beweging omgedoopt tot ‘1 van 5 miljoen’. De betogers volharden in hun eisen: eerlijke verkiezingen, vrijheid voor de media, beter functionerende instituties en een rechtsstaat.

“Hoe kun je integreren in de westerse democratie als je je thuis als sultan gedraagt?”