Vecernji List   | Zagreb

In Oekraïne mikt acteur Volodymyr Zelensky op het presidentschap, en hij heeft goede kans te winnen. Zijn opmars lijkt geen toeval: ook in andere landen rukken de komieken op in de politiek. En het publiek houdt van ze.

Niet elk toeval is een speling van het lot. In de zeer populaire Oekraïense televisieserie Dienaar van het volk wordt acteur Volodymyr Zelensky door een samenloop van omstandigheden president van Oekraïne. Nu krijgen de Oekraïners op 31 maart, na een reeks hypocriete presidenten, eindelijk de gelegenheid een staatshoofd te kiezen die deze rol al heeft gespeeld – op het scherm althans. Want Zelensky is niet alleen kandidaat, maar geldt ook als favoriet voor de eerste verkiezingsronde.

In Slovenië maakte komiek Marjan Sarec naam als imitator van presidenten en premiers. Vervolgens ging hij de politiek in, werd hij zelf premier en identificeerde hij zich geheel met zijn nieuwe rol. De spot drijven met politici – of met zichzelf – is er niet meer bij. Toen hij zich in de politiek stortte, speelde Sarec de rol van iemand die dicht bij de gewone man stond, net zoals zijn collega-acteurs die vóór hem hun eerste stappen op het politieke toneel hadden gezet.

Deze komieken presenteren zich stuk voor stuk als mannen van het volk die de ideologie, de politiek en de politici moe zijn. Ze komen in het geweer tegen een gecorrumpeerde politieke klasse en beloven de corruptie te beëindigen en meer naar het volk te luisteren. Zo wil Zelensky, die kans maakt president van Oekraïne te worden, terugkeren naar directere democratie en met name naar het referendum. In Italië mikte Beppe Grillo (oprichter van de Vijfsterrenbeweging en acteur, komiek en blogger) op het democratische potentieel van internet voor zijn campagne en de besluitvorming van zijn beweging.

De komieken turned politici onderscheiden zich door een sterke persoonlijkheid en presenteren zich in het algemeen als opstandelingen tegen de gevestigde orde. Ze hebben iets gemeen met dictators: de kwaadaardige neiging om alle intermediairs tussen henzelf en het volk te onderdrukken. Dankzij hun stijl van debatteren en hun moraliserende toon beschouwen mensen hen als eerlijk, als ‘een van ons’, iemand die tegen de corruptie strijdt. Voormalig komiek Jimmy Morales, nu president van Guatemala, won de verkiezingen met de leus ‘Niet corrupt, geen dief’.

Ukrainian comedian actor Volodymyr Zelensky (R) acts at a stage during the recording of his ''Evening Quart – © HH