Daraj  | Beiroet  

Zoals Iran de advocate Nasrin Sotoudeh probeert de mond te snoeren met een meedogenloze straf, zo behandelt Saoedi-Arabië Loujain al-Hathloul, de activiste die opkomt voor vrouwenrechten. De landen zijn elkaars aartsvijand, maar handhaven dezelfde repressie.

Het nieuws over het proces tegen de Iraanse Nasrin 
Sotoudeh en over dat tegen de Saoedische Loujain al-Hathloul kwam op hetzelfde moment. Sotoudeh is onlangs veroordeeld tot 38 jaar gevangenisstraf en 148 zweepslagen, terwijl Al-Hathloul, die in de gevangenis al heel wat martelingen en vernederingen heeft ondergaan op beschuldiging van ‘verraad’ en ‘geheime buitenlandse contacten’, voor een rechtbank moest verschijnen die haar al even streng dreigt te behandelen. Maar aan welke misdaden hebben deze twee vrouwen zich schuldig gemaakt? Beiden voeren hun eigen strijd met hun regime, zij het met hetzelfde doel: de autoriteiten in hun land dwingen enkele fundamentele mensenrechten te erkennen.

Sotoudeh is advocate. Ze heeft vrouwen verdedigd die zijn gearresteerd omdat ze protesteerden tegen het verplicht dragen van een sluier. Ook heeft ze haar afkeuring uitgesproken over de doodstraf voor minderjarigen – Iran 
is het land dat het grootste aantal 
minderjarigen executeert. Daarom 
is ze beschuldigd van verraad aan 
het regime en het beledigen van de hoogste leider.

Al-Hathloul heeft ervoor gestreden dat Saoedische vrouwen gebruik konden maken van hun meest fundamentele rechten, te beginnen met autorijden en leven zonder afhankelijk te zijn van de goede wil van een mannelijke voogd. Zo nam ze al ver voordat kroonprins Mohammed bin Salman besloot vrouwen dit recht toe te kennen, plaats achter het stuur van haar auto. Toen het wahabitische koninkrijk in september 2017 eindelijk bekendmaakte dat vrouwen mochten autorijden, kregen zij en andere militante vrouwen een telefoontje van een functionaris van het koninklijk paleis, die hun meedeelde dat ze geen commentaar mochten leveren op dit besluit. Het regime wilde de beslissing geheel op zijn 
eigen conto schrijven, alsof die niet was ingegeven door de eisen van de burgermaatschappij. Daarna werd 
Al-Hathloul in mei 2018, een maand voordat de nieuwe maatregel van kracht zou worden, samen met een tiental militante feministen gearresteerd. Ze werden beschuldigd van ‘landverraad’ en hun reputatie werd bezoedeld. Volgens verschillende getuigenverklaringen werden ze 
geslagen, gemarteld en vernederd. 
Ook de officiële Saoedische pers had geen goed woord voor hen over.

De beproevingen die deze twee vrouwen moeten ondergaan, zijn een staaltje van preventieve repressie. Ze worden niet gestraft voor iets wat ze hebben misdaan, maar voor wat ze zijn. Hun lot illustreert wat de twee regimes – dat van Iran en dat van Saoedi-Arabië – met elkaar gemeen hebben.

Nasrin Sotoudeh op een foto-expositie in Teheran, in februari 2014. – © SIPA Press