Foreign Policy  | Washington D.C.

Foreign Policy is er niet gerust op dat Nederland nog lang gevrijwaard zal blijven van catastrofale terroristische aanslagen, zoals die in andere Europese landen hebben plaatsgevonden. Bovendien zou het verslagen IS bij jihadisten tot ‘kalifaatnostalgie’ kunnen leiden.

Nederlandse autoriteiten hebben meegedeeld dat de aanslag in Utrecht door Gökmen T. de zwaarste islamistische terreuraanslag is die ooit in Nederland heeft plaatsgevonden.

Dit wekt misschien verbazing, omdat Nederland een centrale rol speelt in het debat rond de islam en de Europese veiligheid. Daar hebben controversiële 
politici als Pim Fortuyn en Geert Wilders, die voortdurend tegen de religie fulmineerden, wel voor gezorgd. Bovendien vond in Nederland een van de beruchtste islamistische aanslagen van na 9/11 plaats, toen de Marokkaans-Nederlandse Mohammed B. in november 2004 Theo van Gogh op straat vermoordde, omdat die een kritische film over de islam had gemaakt. B. zwoer dat Ayaan Hirsi Ali, die aan de film had meegewerkt, eenzelfde lot beschoren zou zijn.

Catastrofale terroristische aanslagen zoals in 
Londen, Madrid of Parijs zijn Nederland tot nu toe bespaard gebleven. Als een van de redenen noemen Nederlandse zegslieden de nauwe samenwerking tussen politie en inlichtingendiensten, maar ze erkennen ook geen geheime formule te bezitten. 
Het is deels een kwestie van geluk – geluk dat niet eeuwig kan voortduren. Het zou zelfs al snel kunnen opraken.

Hoewel Islamitische Staat is verslagen in Irak en Syrië, zijn er aanwijzingen dat de dreiging in Nederland toeneemt. Zo heeft de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid de veiligheidssituatie als ‘onzeker’ omschreven. Bovendien blijkt dat in het afgelopen jaar minstens vijf plannen voor terroristische aanslagen Nederland als doel hadden. Dat zijn er evenveel als er voor het Verenigd Koninkrijk waren gepland en meer dan voor België en Duitsland, twee frequente terroristische doelwitten.

Grotere plannen

Een van deze plannen werd zelfs ten uitvoer gebracht toen in augustus 2018 een 19-jarige, in Duitsland woonachtige Afghaanse asielzoeker naar Nederland reisde en op het Amsterdamse Centraal Station op twee burgers instak. De man zei dat het een vergelding was voor het beledigen van zijn 
godsdienst door Wilders.

Vergeleken bij andere terroristische aanslagen was dit incident tamelijk kleinschalig en amateuristisch. Maar er zijn grotere plannen beraamd. In september 2018 werd een groot, door IS geïnspireerd complot ontmaskerd in Arnhem. De vermoedelijke terroristen hadden geprobeerd de hand te leggen op kalasjnikovs, handgranaten en materiaal voor autobommen. Drie van de zeven arrestanten hadden eerder geprobeerd naar Irak of Syrië te reizen om zich aan te 
sluiten bij het kalifaat. De Nationaal Coördinator concludeerde dat de meeste verdachten ‘deel uitmaakten van de harde kern van de jihadistische beweging in Nederland’, die naar schatting meer dan vijfhonderd individuele leden en ‘enkele duizenden sympathisanten’ telt.

Dit zou niet de eerste keer zijn dat een groot, aan IS gelieerd complot Nederland in het vizier had. Naast de door IS gecoördineerde bloedbaden in Parijs in november 2015 had naar verluidt een andere cel destijds een aanslag op de luchthaven Schiphol moeten plegen. Een van de leden van die cel was Osama K., een Zweed die gevangenzit in België en in Frankrijk is berecht wegens zijn rol bij de zelfmoordaanslagen in Brussel in 2016. K. sloot zich aan bij IS in Syrië en keerde in september 2015 terug naar Europa, waar 
hij contact zocht met Salah A., die logistieke steun verleende aan de cel in Parijs. K. en een kompaan reisden op 13 november, de dag van de aanslagen in Parijs, onder een valse naam en met een enkeltje 
per bus van Brussel naar Amsterdam. Hoewel hij een hotelkamer had geboekt, keerde K. om onbekende redenen diezelfde dag nog terug naar Brussel.

Na de aanslagen in Brussel kwam bij een Belgische politie-inval een laptop boven water waarop vijf doelwitten stonden. Drie daarvan waren plekken 
in Parijs waar IS al had toegeslagen. De andere twee verwezen naar de ‘metro’ (kennelijk ook in Parijs) en Schiphol.