Gazeta.ru | Moskou

Om te voorkomen dat het Westen het Russische internet probeert af te snijden van de rest van de wereld, wil Rusland een soeverein netwerk in het leven roepen. Een stap die past bij de nationale mentaliteit, aldus Gazeta.ru.

Als het misgaat, moet je het internet blokkeren: dat is zo’n beetje de belangrijkste regel van de Russische politiek geworden. Het is overigens vreemd dat de wet op de digitale soevereiniteit pas nu het licht ziet. Desondanks gaat het 
probleem verder dan de door de overheid geuite wens om onwelgevallige content makkelijker te kunnen blokkeren. In de huidige binnenlandse en internationale politieke context lijkt het aannemen van zo’n wet onvermijdelijk. Daarbij zou het in lijn zijn met 
de mondiale tendens om verschillende onderdelen van het internet te ‘soevereiniseren’.

De mensheid is er kennelijk nog niet aan toe om een onafhankelijk wereldwijd web van soevereine staten te laten functioneren waarbinnen de informatievoorziening aan geen enkele beperking onderworpen zou zijn. Dat heeft niet alleen te maken met talrijke cultuurverschillen, maar ook, in een context van informatieoorlogen, oftewel cyberoorlogen, met 
de dubbele, zo niet driedubbele moraal die er in 
sommige landen heerst.

Waarover gaat het in grote lijnen? De Russische staat zal de beschikking krijgen over technische middelen om het versturen van data te beperken ongeacht het gebruikte grensoverschrijdende kanaal. De telecomaanbieders zullen worden gedwongen ‘verdedigingsmuren tegen bedreigingen’ te bouwen. In het geval van een serieuze externe dreiging zal een uniek orgaan dat zich bezighoudt met het toezicht op en 
de controle van openbare telecomnetwerken de telecommunicatie overnemen. Er zal een nationaal systeem voor het beheer van domeinnamen worden gecreëerd. Platforms als [de chat-app] Telegram zullen makkelijker en sneller kunnen worden geblokkeerd en het zal moeilijker zijn om de blokkades te omzeilen. Tot zover het ideologische aspect. De andere dimensie van het project, die even belangrijk is en waar je volgens mij moeilijk iets tegen kunt hebben, betreft de noodzaak zich tegen massale cyberaanvallen te beschermen.

Al schrikt de gemiddelde internetgebruiker misschien van het woord ‘blokkade’, toch moeten we niet vergeten dat men die zelfs in een ‘streng’ systeem als het Chinese leert omzeilen. Blokkades zijn vooral voor luiaards en sukkels bedoeld. En die zijn politiek gezien nooit echt gevaarlijk. Het huidige wetsvoorstel is veelvuldig bekritiseerd, omdat het ondoordacht en onprofessioneel zou zijn. Er is gewezen 
op de enorme kosten van het installeren van een 
ztoezichtsorgaan, maar ook op het risico van storingen op het Russische internet. De Russische Rekenkamer heeft een negatief advies uitgebracht en de regering heeft een herziening geëist.

Censuur

Het idee van digitale soevereiniteit 
is in 2014 in Rusland opgekomen. Na de invoering van de eerste westerse sancties [en het Russische embargo 
op Europese producten] zijn er tests gedaan om het Russische internet af 
te snijden van de rest van de wereld. 
De resultaten hebben onze leiders 
duidelijk overtuigd, en ze hebben eruit opgemaakt dat het in het kader van het beleid van ‘importvervangingen’ goed zou zijn ook op digitaal gebied ‘op eigen benen te staan’. Destijds vreesde Rusland te worden uitgesloten van internationale betalingssystemen 
als Visa en Mastercard en het inter-bancaire netwerk Swift.

Het debat over de vraag of zo’n dreiging ten uitvoer kan worden gebracht is 
van dezelfde orde als dat over de waarschijnlijkheid van een NAVO-aanval. Hoe het ook zij, de Russische leiders beschouwen deze risico’s – inclusief 
dat van een ‘uitschakeling’ van het Russische internet – als reëel. Sommigen zullen dat paranoïde vinden. Maar hun kan men voor de voeten werpen: en die Amerikaanse ophef rond ‘de Russische inmenging in de verkiezingen’, is die dan niet paranoïde? En het feit dat 
het merendeel van de officiële 
Amerikaanse sites in Rusland niet langer toegankelijk is behalve via een VPN-verbinding? En dat Facebook het algoritme heeft veranderd voor het online zetten van publiciteit die als politiek wordt beschouwd, terwijl 
sites die te boek staan als ‘Russische nepaccounts’ zonder proces of bewijs worden verwijderd?

De censuur die wordt toegepast 
door Mark Zuckerberg, de baas van Facebook, is niet fraaier dan die van Roskomnadzor, de Russische toezichthouder op de media, ook al zijn de principes en de uitvoeringsschaal 
verschillend. De Amerikaanse filtering van data verschilt inderdaad sterk van de Russische. De eerste maakt eerder deel uit van een dominante ideologische tendens, die alles weert wat daarmee niet correspondeert. Dit type 
censuur kan soms meedogenlozer en totalitairder zijn dan ons Russische, waar van oudsher wordt toegegeven dat de overheid en de door haar aangestelde censoren besluiten wat het 
hersenloze volk mag bekijken en lezen.