El País Semanal   | Madrid

Als de warme sympathie die Italië koestert voor de links-radicale Emma Bonino (70) in stemmen zou worden omgezet, stond de partij +Europa hoog in de peilingen. Al veertig jaar vecht Bonino voor een links-liberaal beleid in een land dat nu geleid wordt door een extreem-rechtse regering.

De lift geeft toegang tot een terras, van waaruit je een bescheiden, functionele woonkamer inloopt waarvan de wanden zijn bekleed met uitpuilende boekenkasten en een keur aan ingelijste foto’s. Een daarvan toont de nog jonge politica op het strand, op de foto ernaast staat ze zij aan zij met de Birmese mensenrechtenactiviste Aung San Suu Kyi, op de volgende heeft ze haar arm om Marco Pannella geslagen, haar trouwe bondgenoot met wie ze duizenden politieke veldslagen heeft geleverd, en op weer een ander is ze aan het duiken met haaien.

Haar werkkamer baadt in de zon die door het met orchideeën versierde glas-in-lood de huiskamer in schijnt. Het zonlicht preludeert op het groen dat haar dakterras met uitzicht op de Cupola di San Pietro overheerst. Op deze februariochtend kun je het voorjaar al ruiken. Hier op het dakterras toont haar huis, een voormalige portierswoning, zijn grandeur: veel ruimte buiten en weinig ruimte binnen. ‘Als je een huis moest aanwijzen dat Emma symboliseert, dan is dat dit huis,’ zegt Carla, haar secretaresse.

Emma Bonino (Bra, Piemonte, 1948), een van de spraakmakendste politici van Italië, is de onvermoeibare voorvechtster van de Europese eenwordingsgedachte, een ideaal dat niet bepaald in de lift zit. Ze begon haar politieke carrière in de jaren zeventig na de pijnlijke ervaring van een illegale abortus. Geen enkele vrouw, zo bezwoer ze, zou zo’n vernedering hoeven doorstaan. Vanaf dat moment werd ze een van de sleutelfiguren in de strijd voor burger- en mensenrechten in Italië en Europa. In haar functie van Eurocommissaris, halverwege de jaren negentig, ging ze de felste debatten en de neteligste kwesties niet uit de weg. Ondanks haar eenvoudige boerenafkomst zoemde haar naam meermaals rond als kandidaat voor het presidentschap van Italië. Het is er nog niet van gekomen. ‘Jullie moeten minder van me houden en meer op me stemmen,’ zei ze vorig jaar tijdens de campagne voor de Italiaanse parlementsverkiezingen. Zoals altijd tegen de stroom in zwemmend, presenteerde ze zich afgelopen voorjaar met een lijst die ze +Europa [Meer Europa] noemde en sleepte een Senaatszetel binnen.

Bonino ontvangt ons met een blauwe tulband om haar hoofd, waarmee ze de gevolgen maskeert van een behandeling tegen kanker, de ziekte die in 2015 bij haar werd gediagnosticeerd. Ze zegt zich zorgen te maken over de toekomst van Europa en over de reactionaire hang naar nostalgie in Italië, met het grote succes van Lega Nord van Matteo Salvini.

Italië is een van de grondleggers van de Europese Unie en kan nu koploper van de eurosceptici genoemd worden. Hoe komt het dat Europa van een droom is veranderd in een nachtmerrie?

‘Het is heel makkelijk om Europa te zien als de stok om de hond mee te slaan. Het is een strategie waarvan ik niet zo onder de indruk ben, omdat je daarmee de verantwoordelijkheid bij een ander legt: het ligt niet aan mij, het ligt aan Europa; het ligt niet aan mij, het zijn de migranten… Niet alleen in mijn land staat Europa ter discussie. Kijk naar de Brexit, om maar iets te noemen. Het zijn verwarrende tijden, en dit gaat verder dan Europa: het autocratische Rusland van Poetin, de uitglijders van Trump… Beiden hebben zo hun redenen, maar er is een raakvlak: ze denken allebei baat te hebben bij een verdeeld Europa. Maar voor ons, de Europeanen, is een verdeeld Europa ongunstig.’