Bloomberg Businessweek  | New York

Ondanks alle veranderingen in de afgelopen dertig jaar lopen ambitieuze Japanse vrouwen nog steeds tegen belemmeringen aan op de arbeidsmarkt, die mannen openlijk bevoordeelt.

In 1989 begon Kumi Fujisawa in Tokio aan haar financiële carrière. Het was een bijzonder jaar: keizer Akihito besteeg de chrysantentroon, de Nikkei-index bereikte een duizelingwekkend hoogtepunt en de nieuwste Sony Walkman was een gewilde gadget.

Toch was het geen gemakkelijke tijd voor een ambitieuze jonge vrouw in Japan. Ondanks de grote hoogten die de economie bereikte en de invoering, drie jaar, eerder van de wet op gelijke kansen voor werkende mannen en vrouwen, dachten grote Japanse firma’s er niet over om vrouwelijke afgestudeerden aan te nemen. Van de vrouwen die er toch binnen wisten te komen, werd verwacht dat ze wel weer snel zouden stoppen met werken om te gaan trouwen.

Nu, dertig jaar later, maakt keizer 
Akihito een einde aan het huidige 
keizerlijke tijdperk door de troon over te dragen aan zijn zoon, kroonprins Naruhito, en is de Japanse economische zeepbel iets uit een ver verleden. De productie van hightechapparaten is grotendeels naar elders verdwenen. Het percentage werkende vrouwen is gestegen, maar dat komt voornamelijk door het tekort aan arbeidskrachten 
als gevolg van de snelle vergrijzing.

Fujisawa wist dat er een zware weg voor haar lag, omdat ze een vrouw was, dus zette ze haar eigen koers uit. Anders dan de meesten van haar tijdgenoten maakte zij wel een succes 
van haar professionele carrière. ‘Mijn ouders hadden altijd tegen me gezegd dat ik, als ik niet kon vinden wat ik wilde, zelf mijn mogelijkheden moest maken,’ zegt ze. Ze vertelt hoe dat advies haar ertoe aanzette een hele reeks dingen zelf uit te proberen, zoals het programmeren van haar eigen computerspellen en het bedenken 
van desserts. ‘Ik besloot dat als er geen bedrijf bestond waar je een baan met verantwoordelijkheid kon krijgen ongeacht je leeftijd of geslacht, ik 
er zelf maar een moest beginnen.’

Heisei-periode

Fujisawa maakte carrière in de Heisei-periode, die begon met Japan als economische grootmacht en nu eindigt met een overduidelijke voorsprong voor China. Zij was een van de vrouwen die Bloomberg News interviewde over hun veranderende carrièrevooruitzichten, toen Japan op 1 april, een maand voor de troonsbestijging van de kroonprins, de naam van het nieuwe keizerlijke tijdperk aankondigde: Reiwa.

Ondanks alle veranderingen is één ding hetzelfde gebleven: ambitieuze vrouwen lopen nog steeds aan tegen belemmeringen in een samenleving die mannen openlijk bevoordeelt. Japanse vrouwen verdienen meestal minder dan hun mannelijke collega’s, krijgen geen toegang tot mogelijkheden om hun carrière te ontwikkelen en het is voor hen lastiger op te klimmen binnen een bedrijf, vooral als ze kinderen hebben.

Fujisawa, die afstudeerde aan een universiteit in Osaka, richtte zich op het starten van haar eigen bedrijf, en gebruikte ervaringen die ze opdeed 
tijdens korte periodes bij Japanse, Britse en Amerikaanse bedrijven om 
de vaardigheden te verwerven die ze nodig had. Ze vertelt dat sommige mannelijke chefs en cliënten haar ambitie ‘onvrouwelijk’ vonden. Toch slaagde ze en ze zette een ratingbureau op, dat ze in 1999 verkocht aan Standard & Poor’s.