360 | Amsterdam

Vanaf het voorjaar van 2016 bereisde de Noorse fotograaf Espen Rasmussen (1976) een jaar lang Europa en het oosten van de VS, op zoek naar ‘nationalisten, fascisten, christenfundamentalisten, neonazi’s en haters van de islam’ – en naar hun drijfveren en de oorzaak van hun gevoelens van afkeer of haat jegens vreemdelingen.

De rechts-extremistische Inna Bunina (27) heeft 20.000 volgers op Instagram. Het gros van de 500 foto’s op haar profiel is gemaakt door een professionele fotograaf. Bunina’s gebruikersnaam bevat het nummer 88 (een verwijzing naar ‘Heil Hitler’). (

‘Extreemrechts’ is geen eenduidige groep, 
volgens fotograaf Espen Rasmussen. 
Sommigen hebben persoonlijke grieven 
die hun haatgevoelens wekken, anderen worden gedreven door samenzweringstheorieën die ze op internet oppikken. Enkelen van hen menen dat zij ‘hun strijd’ met politieke middelen zullen winnen, maar velen zien geen andere uitweg dan geweld en burgeroorlog. Gemeenschappelijk is hun overtuiging dat zij handelen uit liefde voor [eigen] volk en 
vaderland. En allemaal noemen ze zich “patriotten”.’

Rasmussen werd aangezet tot zijn fotografische zoektocht nadat hij in 2015 maandenlang een groep jonge vluchtelingen uit Syrië had gevolgd op hun tocht van de Turks-Syrische grens naar Duitsland. ‘
In het begin stelden Europeanen zich open voor het lot van de vluchtelingen en heetten ze hen welkom; ik hoorde politici praten over de manier waarop hun hulp zou kunnen of moeten worden geboden. Maar allengs veranderde de houding in veel landen, vooral in Oost-Europa. Er werden hekken neergezet, vluchtelingen werd de toegang geweigerd. Er verscheen politie aan de grenzen, er werden vluchtelingen gearresteerd. Er werd niet langer gepraat over hulp; de bevolking en de politici vroegen zich af hoe ze de stroom vluchtelingen konden stoppen.’

‘Schaduw’ (28), lid van de extreemrechtse groep KNS (Comité voor Natie en Vrijheid), 
zit met een kruisboog in haar handen voor een met fascistische vlaggen gedecoreerde muur. (Moskou, Rusland)
Paola Gallo (89) tijdens een evenement van de fascistische groep Lealtà Azione (Trouw en Daad). (Milaan, Italië)
Steffen Larsen, de leider van de anti-immigrantengroep ‘Soldaten van Odin’. (Tonsberg, Noorwegen)
Leden van de PPDM met fascistische en nazitatoeages. De groep stimuleert een gezonde levensstijl en strijdt tegen tabak, alcohol en moderne decadentie. De leden praten openlijk over het gebruik van geweld tegenover hun tegenstan- ders, lhbt’ers en Roma
Een deken met hakenkruis-motief in het huis van ‘John Wagner’, leider van de nationaalsocialistische groep KNS (Comité voor Natie en Vrijheid). (Moskou, Rusland)

Rasmussen zag de opkomst van rechtse groepen en politieke partijen door zijn eigen lens. ‘In Groot-
Brittannië gebruikte Britain First de sociale media om haat tegen moslims aan te wakkeren, in Griekenland werd de rechtse partij Gouden Dageraad de grootste, in Frankrijk werd Marine Le Pen een 
serieuze presidentskandidaat. Politieke bewegingen die afkeer van immigranten en homoseksuelen 
tentoonspreidden, kregen zetels in het parlement.’

‘Ik werkte vijftien maanden aan dit project, waarin ik uiterst rechts in Europa wilde vastleggen. Maar niet alleen door plaatjes te schieten van demonstraties 
en dan naar weer naar huis te gaan. Ik wilde met die demonstranten praten, naar hen luisteren om ze beter te begrijpen, zien te achterhalen waar hun haat vandaan komt. Ik wilde dicht bij hun manier van leven komen, zodat mijn project de lezers een beter inzicht zou verschaffen in de problemen met haat, propaganda, neonazisme en de uiterst rechtse 
groepen die zich kleden als gewone politici maar praten als rechts-extremisten. We kunnen naar mijn mening deze problemen in Europa nog niet goed overzien. Maar erover zwijgen lijkt mij zeker geen optie.’

360   | Amsterdam