The Guardian  | Londen

Mensen die zich zorgen maken over het klimaat, zijn niet alleen ‘linkse drammers’. Er is een kleine groep die de ecologische alarmfase aangrijpt voor het uitdragen van ronduit fascistoïde ideeën.

In zijn onbeholpen manifest noemde de schutter van Christchurch zichzelf ‘ecofascist’. Kellyanne Conway, woordvoerder van Trump, greep die term – die velen onbekend in de oren klinkt – meteen aan om de schutter in te delen bij de zogenaamde ‘ecoterroristen’, door te zeggen: ‘Hij is geen conservatief. Hij is geen nazi.’ Ongetwijfeld was het een poging om via het heersende beeld van het hedendaagse milieuactivisme een verband te leggen met politiek links.

Helaas voor Conway is het wel degelijk zo dat nazisme en een verwrongen versie van ecologisch denken allebei 
in het hoofd van rechts-extremisten zitten. Op sociale media en in de 
duisterdere regionen van uiterst rechts op internet propageren ecofascisten genocidale oplossingen voor milieuproblemen. De ‘Pine Tree Gang’, die volgens journalist Jake Hanrahan ‘meer een losjes verbonden onlinesubcultuur is dan een samenhangende beweging’, verspreidt op Twitter ideeën waarin het gevoel van een dreigende milieuramp wordt vermengd met thema’s uit het domein van het witte nationalisme.

Deze subcultuur – waarvan de omvang tot dusver klein lijkt – gebruikt de esthetiek van de zogenoemde ‘terreurgolf’, ofwel het beeld van een overal opkomend terrorisme, met een specifieke, krijgshaftige stijl en fantasieën over gewapende conflicten aan de vooravond van de ecologische en 
sociale ineenstorting.

Terreurgolfforums

Op terreurgolfforums en -discussiegroepen wemelt het van de mannen met bivakmutsen, die met zware wapens zwaaien en getooid zijn met diverse combinaties van gevechtstenue en goedkope sportkleding. Vooral 
beelden uit de Balkanoorlog in de jaren negentig zijn daarbij populair. Dergelijke beelden zijn overal te vinden, van Reddit tot Imgur, YouTube en Twitter. Ecofascistische groepen zijn ook in 
verband gebracht met neonazistische groeperingen die terrorisme propageren, zoals The Base, waarvan de angstaanjagende onlineretoriek in 2018 op de nieuwssite Vice werd beschreven.

Natuurlijk, de overgrote meerderheid van de hedendaagse milieuactivisten – de mensen die betrokken zijn bij de nobele strijd om de planeet te redden van de gevolgen van menselijke 
roekeloosheid – bestaat uit politiek progressieve en zelfs radicaal linkse mensen. Zij zijn niet verantwoordelijk voor het feit dat uiterst rechts zich het ecologisch denken heeft toegeëigend, en natuurlijk moeten we hun standpunten niet verwarren met die van de witte nationalisten.

Maar ecofascisme is een politieke 
ideologie met een lange geschiedenis, die op dit moment een herleving doormaakt in de stinkende cultuur van het hedendaagse extreemrechts. In tegenstelling tot veel andere leden van 
politiek rechts erkennen ecofascisten wel de realiteit van een dreigende ecologische ramp. Zij beklagen zich vaak over de teloorgang van de natuur als gevolg van de moderne tijd en de 
industriële samenleving, waardoor in hun ogen de band tussen ras en leefgebied is verzwakt. Een van hun belangrijkste zorgen is wat zij zien als een teveel aan mensen en de neiging van migratie en multiculturalisme om rassen hun thuisland te doen verlaten. Deze manier van denken valt terug te voeren op figuren als Thomas Malthus, die aan het eind van de achttiende eeuw beweerde dat de bevolkingsgroei de capaciteit van voedselproductie te boven ging en bevolkingsbeperking 
als oplossing zag.