360 | Amsterdam

‘Sinds enkele jaren trekt er op 11 november een lange ‘mars voor de onafhankelijkheid’ door de Poolse hoofdstad. Die mars trekt honderdduizenden deelnemers, uit Polen en andere Europese landen, en is volgens de organisatoren ‘de grootste patriottische manifestatie in Europa’.’

‘De grote vervanging’

In Frankrijk belichaamt de splinterpartij Génération Identitaire de theorieën 
van extreemrechts.

‘De ideologie van deze beweging is goeddeels geïnspireerd door Nouvelle Droite (ND), een voornamelijk Franse denkrichting die zich aan het begin van de jaren zestig ontwikkelde en waarin werd getracht de racistische ideeën zodanig te herformuleren dat ze 
aanvaardbaar zouden worden voor de Europeanen, die nog verse herinneringen hadden aan het fascisme’, zo schrijft The Guardian. De ideologie berust op de theorie van de ‘grote vervanging’, zoals die werd geformuleerd door de anti-globalist en schrijver Renaud Camus. 
‘In die theorie worden liberale politici ervan beschuldigd dat zij de blanke Europeanen willen vervangen door moslims’, aldus The New York Times.

Maar de identitaire theorie heeft oudere wortels, volgens Foreign Policy. ‘Het concept komt voort uit een lange traditie, die teruggaat tot het einde van de negentiende eeuw, waarin schrijvers zich teweerstelden tegen de kosmopolitische stromingen in de maatschappij en de loftrompet staken van een Frankrijk dat stevig verankerd was in zijn identiteit en historische erfenis. 
In de jaren twintig van de vorige eeuw begon de Franse industrieel François Coty in concretere termen te spreken over ‘de grote vervanging’. De Identitaire Generatie keurt het gebruik van geweld niet openlijk goed, maar de hele literatuur rond de groep klinkt als een oproep tot het opnemen van de wapens’, merkt Politico op. In elk geval ‘beperkt de ideologie van de pan-Europese beweging zich niet langer tot de marginale kringen die men zich zag 
vormen in Frankrijk in 2003.

Overal in Europa hebben de extreemrechtse populisten het jargon en de politieke ideeën van de Identitaire Generatie ingang doen vinden in het normale 
politieke jargon.’ In Frankrijk heeft de Rassemblement National (het vroegere Front National) bij monde van Marine 
Le Pen de theorie uit het verleden 
opgeroepen, en onlangs de feiten weer ontkend. Marion Maréchal-Le Pen, ex-parlementslid voor het Front National, erkende dat de theorie van ‘de grote vervanging niet absurd is’. De Franse regering kijkt naar een mogelijkheid Génération Identitaire te ontbinden, maar de zaak lijkt juridisch ingewikkeld om direct tot een dergelijke ingreep over te gaan.

Geen band met fascisme, wel met Hitlergroet

Sinds enkele jaren trekt er op 11 november een lange ‘mars voor de onafhankelijkheid’ door de Poolse hoofdstad. Die mars trekt honderdduizenden deelnemers, uit Polen en andere Europese landen, en is volgens de organisatoren ‘de grootste patriottische manifestatie in Europa’.

Maar volgens de tegenstanders is het de 
grootste verzameling van extreemrechts volk ter wereld. De liberale Poolse krant Gazeta Wyborcza twijfelt niet aan de ‘neofascistische banden van de organisaties die aan de wieg van deze mars staan, zelfs al hebben de leden ervan spijkerjack en gympen verruild voor kostuum met stropdas en gepoetste schoenen. Sommigen hebben het zelfs tot een zetel in het parlement geschopt; maar dat verhult niet 
dat het neofascisten zijn gebleven – ze kunnen niet alles verbergen, niet hun racisme, hun antisemitisme, noch hun verachting voor de democratie en het verenigde Europa.’

In feite ‘wordt de mars voor de onafhankelijkheid sinds 2011 georganiseerd door de Gezamenlijke Poolse Jeugd (MW) en het Nationaal-Radicale Kamp (ONR). Ze vinden hun inspiratie in organisaties met dezelfde naam uit de periode tussen de twee wereldoorlogen. MW komt er ronduit voor uit nationalistisch 
en anti-Europees te zijn en verwijst naar de doctrine van de katholieke kerk. Sinds jaar en dag ontkent de groep enigerlei band met het neofascisme, maar men heeft de aanhangers vaak de Hitlergroet zien brengen of zien 
deelnemen aan neonazistische feesten.’