Esquire   | New York  

De meerdere malen bekroonde schrijver Chimamanda woont tien jaar af en aan in Lagos. Iedereen klaagt over de ‘zich vooruithaastende’ megastad, maar niemand wil weg.

Lagos probeert je niet te behagen. De stad is wat ze is. Ik woon nu tien jaar parttime in Lagos en iedere keer als ik vanuit de VS terugkeer, hoor je me klagen. Het totale gebrek aan orde, het afmattende verkeer, de stroomstoringen. Maar wat ik er zo prettig aan vind, is dat niets in Lagos voor toeristen is gemaakt. Toerisme heeft zo z’n merites, maar het kan een stad – vooral een stad in ontwikkeling – in het keurslijf van een permanente vorm van dienstbaarheid dwingen: de gebreken worden met een buiging gepresenteerd en de inwoners veranderen hun grijze kanten in kleurrijke rekwisieten. In die zin heeft Lagos een zekere authenticiteit omdat ze zich niet mooier probeert voor te doen dan ze is. Of je haar wel of niet leuk vindt, laat de hoofdstad koud. Wat je in Lagos ziet, is wat Lagos werkelijk is.

En wat zie je? Een stad in een staat van constante verandering, een plek die permanent in wording is. In het nieuwe Lagos schieten de huizen op opgespoten eilanden als paddenstoelen uit de grond, in het oude Lagos moeten gebouwen het veld ruimen voor ambitieuze nieuwbouw. Een straat die je een half jaar geleden bezocht, ligt er nu weer anders bij. Soms zijn de verschillen minimaal – een nieuw winkeltje op de hoek –, soms kun je er niet omheen: gebouwen die zijn neergehaald, dichtgetimmerd of uitgebreid. Winkels komen en gaan. Vandaag een boetiek met een paspop in een strakke jurk, morgen een woonwinkel met protserige meubels in de etalage.

Het Eiland

Admirality Road is een en al verkeersdrukte, bruisend, optimistisch. Het is het zakelijk hart van Lekki, in het rijke deel van Lagos dat Het Eiland heet. Twintig jaar geleden was Lekki nog moerasland; inmiddels kosten huizen er miljoenen dollars. Het stadsdeel was voornamelijk als woonwijk bedoeld, maar nu hinkt het op twee benen, alsof het aan de ene kant de oprukkende commercie probeert tegen te gaan en zich aan de andere kant laat voorstaan op de almaar uitdijende hoeveelheid restaurants, nachtclubs en winkels. Ik woon in Lekki, maar niet in het duurste centrum, Fase 1. Mijn huis ligt verder weg, vlak bij de kantoorkolos van Chevron. Een bescheiden huis, voor lokale begrippen.

‘Over dertig jaar is het ondergelopen,’ merkte een Europese kennis, een diplomaat, jaren geleden droog op toen ik hem vertelde dat ik hier een huis liet bouwen. Hij haatte Lagos en sprak over Lagosianen met de wrevel van iemand die een hekel heeft aan de populaire kinderen op het schoolplein maar tegelijkertijd met ze bevriend wil zijn. Deels deelde ik zijn apocalyptische visie: hij refereerde aan een zekere achteloosheid in de stadsontwikkeling, ietwat roekeloos, zou je bijna kunnen zeggen. Lagos is op de toekomst gericht, het is een stad die zich vooruithaast en in die halsreikende onstuimigheid wordt langetermijnplanning of het hele concept van bestendigheid maar al te makkelijk opgeofferd. Of het vertrouwen van haar inwoners. Je vraagt je voortdurend af: wordt het allemaal wel goed uitgevoerd?

Voor Eko Atlantic City, het nieuwe, peperdure stuk land dat op de Atlantische Oceaan is veroverd en dat al grotendeels aan projectontwikkelaars is verkocht, staat een Dubai-achtige infrastructuur op stapel, maar bij mij overheerst scepsis. Ik kan maar niet loskomen van het beeld dat de oceaan op een dag haar deel terugeist. Voor mijn huis waren mysterieuze bouwtechnieken vereist, zandophoging en afvlakking, om eventueel wegzinken tegen te gaan. En mijn familieleden gingen voortdurend langs om te checken hoe het ging. Als je een huis bouwt moet je je gezicht laten zien, anders wordt de betegeling afgeraffeld en laat de algehele afwerking te wensen over. In Lagos, een stad die vooruitdendert, luidt het motto: met grote stappen snel thuis.

Lagos heeft naar schatting 23,5 miljoen inwoners. Ik zeg ‘naar schatting’ omdat er al decennialang geen volkstelling is geweest. Inwonersaantallen bepalen hoeveel geld de provincies van de staat ontvangen, waardoor officiële tellingen altijd een politiek karakter krijgen en in twijfel worden getrokken. Lagos zal in de komende tien jaar naar verwachting uitgroeien tot een van ’s werelds megasteden, een term waarvan het welhaast triomfantelijk klinkende voorvoegsel de chaos van overbevolking verbloemt. Nigeria is het dichtstbevolkte land van Afrika – een op de vijf Afrikanen is Nigeriaan – en Lagos is ’s lands commerciële en culturele centrum, dé plek waar dromen uitkomen of uiteenspatten. En dus blijven de mensen toestromen. Uit andere delen van het land, uit andere West-Afrikaanse landen, uit alle hoeken van het continent stromen ze toe.