Kompas  | Jakarta

Vrouwen op Timor beginnen met de verkoop van zelfgeweven producten om de armoede te bestrijden en te voorkomen dat hun naasten al dan niet vrijwillig naar het buitenland vertrekken.

Om de woonplaats van een groep weefsters te bereiken moet je een steile weg vol stenen volgen. Zij zijn de oprichters van de Grote familie van Indonesische vrouwelijke arbeidsmigranten [waarvan het Indonesische acroniem Kabar Bumi, ‘Wereldnieuws’, luidt]. Ze wonen in het dorp Tuppan in het district Batu Putih in het zuiden van de provincie Centraal-Timor. Deze vrouwen proberen te voorkomen dat hun traditionele manier van weven ten onder gaat.

‘Wij staan niet meer toe dat onze dochters naar Maleisië vertrekken,’ legt Fransina uit, een van de vier vrouwen uit Tuppan die onverschrokken door blijven weven. Alle vier zijn ze voor­malige arbeidsmigranten die als huishoudelijke hulp in Maleisië hebben gewerkt. Het tragische lot van Yufrinda Selan, een pubermeisje uit hun dorp, heeft hun de ogen geopend. Acht maanden nadat Yufrinda illegaal naar Maleisië was vertrokken om te werken, kwam ze terug. Dood.

Ze was een van de 46 vrouwelijke arbeidsmigranten van Timor die in 2016 dood terugkeerden. Sindsdien is het aantal van hen dat omkwam in het buitenland alleen nog maar toegeno­men. In 2017 zijn er 62 gerepatrieerd, en in 2018 105. Tussen januari en juli 2019 zijn er al 61 stoffelijke overschotten gerepatrieerd. Vrijwel alle omgekomen vrouwelijke arbeidsmigranten waren illegaal.

Yuliana, de moeder van Yufrinda, vertelt dat ze niet wist dat haar dochter naar Maleisië was vertrokken. De week ervoor was het zestienjarige meisje gestopt met haar schoolopleiding omdat ze haar ouders niet langer tot last wilde zijn. Een van de redenen voor haar beslissing waren de vervoerskosten naar haar middelbare school, die ver van hun dorp lag.

Haar vader, Metusalak Selan, verdiende een schamel loon van minder dan honderd euro per maand als bouw­vakker. Hij bevestigt dat zijn dochter onder valse voorwendselen is verleid om naar het buitenland te gaan.

Vrouwen op Oost-Timor weven sjaals op traditionele wijze. – © Getty